Engelli bireylerin konut hakkına erişimi: Altındağ TOKİ konutları örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERFİN POLAT
Danışman: Tayfun Çınar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Konut hakkı, barınma hakkını da içeren geniş bir tanıma sahiptir. Her bireyin eşit bir şekilde yararlanma hakkı olan konut, temel haklar arasında yer alır. Kişinin, mekan ile kurduğu ilişkilerin belki de en yakını olan konut; gündelik hayat pratiklerine tanıklık eder. Bu doğrultuda yalnızca bir sığınak olarak görülemeyecek kadar geniş bir kapsama sahiptir. Yaşanabilir konut; bireylerin insan onuruna yakışır şekilde sağlıklı, güvenli huzurlu barınma hakkını sağlamak amacı ile oluşturulan standartlara sahip olan konutu ifade eder. Ödenebilir, erişilebilir, oturmaya elverişli, yeterli altyapı sahibi, hukuki güvenceye sahip, elverişli bir mevkide yer alan ve kültürel yeterlilik unsurlarını karşılayan konut; yaşamaya elverişli konut olarak adlandırılabilecektir. Engelli bireylerin yaşanabilir konut hakkının öznesi olmasına rağmen fiziksel farklılıklara tahammülsüz ve sağlamcı bir ideoloji ile üretilen yapılı çevre nedeni ile bu haktan yararlanmaları zorlaştırılmaktadır. Devletin konut hakkının sağlanmasına yönelik en görünür hizmeti olan sosyal konut üretimine dair yetkileri büyük oranda Toplu Konut İdaresi yetkisine bırakılmıştır. Bu doğrultuda TOKİ konutlarının yaşanabilir konut standartlarına uygunluğu araştırılmıştır ve engelli bireylerin için Altındağ ilçesinde yer alan Gültepe Mahallesi TOKİ konutları özelinde yaşanabilir konut hakkının sağlanmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma; 6'sı ortopedik 6'sı görme engelli olmak üzere 12 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. İki farklı engel türü ile yapılacak araştırmanın erişilebilirlik unsuru doğrultusunda daha kapsayıcı bir veri sunacağı kararlaştırılmıştır. Ödenebilirlik unsuru nedeni ile örnek gösterilen ve çözüm kabul edilen TOKİ konutlarının ödenebilirlik standardı dahil olmak üzere yaşanabilir konut standartlarının ciddi bir kısmına uygun olmadığı saptanmıştır. Konut içi ve konut çevresinin, evrensel tasarım ilkeleri ve erişilebilirlik standartlarına uygun olmadığı, Gültepe Mahallesi ve kent merkezi arasında bulunan toplu taşıma hatlarının engelli bireyler için kullanışsız olduğu ve konutların konumunu elverişsiz hale getirdiği gözlemlenmiştir. 'Standart ve sağlam' bedene yönelik üretilen sosyal konutların çizdiği tablo; konut politikalarında yapılacak iyileştirmelerin, erişilebilirlik standartları üzerinde artırılması gereken denetimlerin, toplu taşıma sürecinde gerçekleştirilmesi gereken eşitliğin önemini görünür hale getirmiştir.