Bir eğitim bakanı olarak Emrullah Efendi'nin eğitim felsefesi politikaları ve uygulamaları 1908-1914

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, FELSEFE VE DİN BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2002

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUAMMER İPEK

Danışman: CEMAL TOSUN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İttihat ve Terakki Cemiyeti önderliğinde 3 Temmuz 1908'de gerçekleştirilen Devrim, siyasî hareketlilikle birlikte bir çok eğitim sorunlarını ortaya çıkarmıştır. Bu sorunların çözümü için strateji belirlenmesi gerekiyordu. Islahat stratejileri tespitinde Partinin eğitim felsefesi ve politikası gözöününde bulundurulacaktı. Çünkü mevcut hızlı siyasî yaşam, eğitim kurumlarını da etkilemiş, hattâ yüksek öğretim öğrencileri arasında zaman zaman kargaşalara yol açmıştı. Memleket bu durumda iken İstanbul'da 31 Mart 1909 'da meydana gelen olay Selanik ve Edirne'den gelen Hareket Ordusu tarafından bastırıldıktan sonra İttihat ve Terakki Cemiyeti, memleket işleriyle özellikle de maarif işleriyle ve sosyal konularla daha yakından ve daha kapsamlı bir biçimde uğraşmaya başladı. Nitekim 18 Teşrinievvel 1326 ( 1910 ) tarihinde İttihatçıların Selanik'te 13 gün devam eden kongresinde alınan bir dizi kararın eğitime ait kısmı Maarif Nazırı Emrullah Efendi tarafından hazırlanmıştır. Kongre'nin sonuç bildirgesinin özeti durumunda olan beşinci maddede; ''Cemiyet mev'izalarıyla, ilmî müesseseleriyle, faydalı neşriyat ve teşebbüsleriyle milletin siyasî ve içtimaî terbiyesine hizmette ve intihabatta Efkâr-ı Umûmiye 'ye rehberlikte devam eder... " denilmektedir. Cemiyet, bu kongrede, memleketin siyasî, içtimaî ve eğitim-öğretim sorunlarına topyekûn çözüm yolları aramış, çeşidi stratejiler belirlemiştir. Maarif sorunu, en başta çözüm bekleyen sorunlardan bir tanesi idi. Dönemin Maarif Nazırı, maarif sistemine 1869 Maarif-i Umûmiye Nizamnâmesi'yle verilen şeklini bütünüyle ele alıp, topyekûn bir düzenlemeyi öngören bir "Maarif-i Umûmiye Kanun Tasarısı" hazırlamıştır.