Lizozimin hassas ve seçici tayinine yönelik aptamer temelli elektrokimyasal biyosensörlerin hazırlanması ve uygulamaları

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NİRAN ÖYKÜ ERDOĞAN

Danışman: Gözde Aydoğdu Tığ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışması kapsamında gıda alerjeni olan lizozimin (Lyz) hassas ve seçici tayini için MIP-Apt temelli elektrokimyasal bir biyosensör geliştirilmiştir. Lyz, gıda endüstrisinde inceltici ve antibakteriyel ajan olarak kullanılır. Lyz duyarlı bireyler için risk oluşturan bir alerjendir. Aynı zamanda birçok hastalığın teşhisinde biyobelirteç olarak kullanılmaktadır. Bu tez çalışması kapsamında hem gıda endüstrisinde hem de medikal alanda önemli bir yere sahip olan Lyz alerjeninin tayini, grafen oksit (GO) ve altın nanopartikül (AuNP) ile modifiye edilen perde baskılı grafik elektrotlar (AuNP/GO/SPE) ile yapılmıştır. Hazırlanan biyosensörde hem aptamer (Apt) biyobileşeninin hem de moleküler baskılı polimer (MIP) teknolojisinin avantajlarından yararlanılmıştır. Elde edilen MIP-Apt/AuNP/GO/SPE sensör yüzeyi üzerinde diferansiyel puls voltametrisi (DPV), dönüşümlü voltametri (CV) ve elektrokimyasal impedans spektroskopisi (EIS) ile yapılan tüm ölçümlerde Fe(CN)63-/4- redoks probu kullanılmıştır Sensörün yüzey karakterizasyonu taramalı elektron mikroskobu (SEM), atomik kuvvet mikroskopisi (AFM), X-ışını fotoelektron spektroskopisi (XPS), CV, DPV ve EIS yöntemleri kullanılarak yapılmıştır. Geliştirilen sensör ile Lyz tayini gerçekleştirilmiştir. Uygun koşullar altında doğrusal çalışma aralığı 0,001-100 pM, gözlenebilme sınırı (LOD) 0,00367 pM ve alt tayin sınırı (LOQ) 0,012 pM olarak belirlenmiştir. Biyosensörün seçicilik, tekrarlanabilirlik, tekrar üretilebilirlik ve depolama kararlılığı parametreleri incelenmiştir. Gerçek örnekler üzerinde yapılan uygulamalarda yerel marketten alınmış vişne suyu, karışık meyve suyu ve kırmızı şarap örnekleri kullanılmış ve %geri kazanım değerleri hesaplanmıştır.