Polikistik over sendromu'nda nörogelişimsel bozukluklar ve androjen maruziyeti
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA BAHAR ATAK
Danışman: BEDRİYE ÖNCÜ ÇETİNKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ve otizm spektrum bozukluğu (OSB), erkeklerde daha sık görülen, bu nedenle etiyolojide androjen maruziyetinin araştırıldığı nörogelişimsel bozukluklardır. Polikistik over sendromu (PKOS) hiperandrojenizm ile karakterize, kadınlarda en sık görülen endokrinopatidir. Bu çalışmada PKOS'lu kadınlar DEHB tanısı, otistik özellikler ve zihin kuramı becerileri açısından kontrol grubu ile karşılaştılarak PKOS ve nörogelişimsel bozukluklar arasındaki ilişki ve androjen maruziyeti araştırılmıştır. Yöntem: Çalışmaya 52 PKOS tanılı kadın hasta ve 52 PKOS tanısı olmayan, adetleri düzenli kadın kontrol dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara Wender Utah Derecelendirme Ölçeği (WUDÖ), Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Öz Bildirim Ölçeği (ASRS), Otizm Spektrum Anketi (OSA), Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT) uygulanmıştır. Yapılandırılmış Klinik Görüşme Formu (SCID-I) ve Yetişkinlerde DEHB İçin Tanısal Görüşme (DIVA 2.0) ile klinik değerlendirme yapılmıştır. Nöropsikiyatrik test olarak Weschler Yetişkinler İçin Zeka Ölçeği Gözden Geçirilmiş Formu'nun (WAIS-R) sayı dizisi, yargılama, benzerlik ve şifre alt testleri uygulanmıştır. Prenatal androjen düzeyleri 2. ve 4. parmak oranlarıyla (2D/4D), şu anki androjen düzeyi Ferriman-Gallwey (FG) skoru ile değerlendirilmiştir. Bulgular: WUDÖ ve ASRS toplam puanları PKOS grubunda kontrollere göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. PKOS grubunun WUDÖ'de irritabilite, depresyon ve dikkat eksikliği, ASRS'de ise dikkat eksikliği ve hiperaktivite-dürtüsellik alt ölçek puanlarının daha fazla olduğu saptanmıştır. DIVA 2.0. ile yapılan yapılandırılmış görüşmeye göre DEHB tanısı PKOS grubunda anlamlı olarak daha fazladır. OSA toplam puanları PKOS grubunda daha yüksek bulunurken buna paralel olarak GZOT skorları PKOS grubunda daha düşüktür. İki grupta WAIS-R alt test puanları arasında anlamlı fark saptanmamıştır. 2D/4D oranları açısından gruplar arası fark bulunmamıştır. FG skoru PKOS grubunda anlamlı şekilde yüksektir. PKOS grubunda FG skoru ile GZOT ve WAIS-R alt testleri ile ters; OSA ile doğrusal ilişki saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamızda PKOS hastalarında DEHB tanısının ve otistik özelliklerin kontrollere göre daha fazla olduğu; zihin kuramı becerilerinin daha bozuk olduğu görülmektedir. Androjen maruziyetinin hem PKOS hem de nörogelişimsel bozuklukların gelişimde önemli bir etiyolojik etmen olduğu düşünüldüğünde, iki grup hastalık arasında bir ortaklık olabileceğine işaret etmektedir. PKOS'lu kadınların daha fazla bilişsel yakınma ve psikiyatrik açıdan daha fazla belirti yaşadığı düşünüldüğünde, nörogelişimsel bozukluklar açısından değerlendirilmesi tedavi stratejilerinin geliştirilmesi adına önemli olabilir. Anahtar Kelimeler: Androjen maruziyeti, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozuluğu, nörogelişimsel bozukluklar, otistik özellikler, polikistik over sendromu