Safevi Devleti'nin Özbek Hanlıkları ve Babür Devleti ile siyasi ilişkileri (1526 – 1722)


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Ümit Ulvi Türk

Danışman: CİHAT AYDOĞMUŞOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ülkemizde, Safevi Devleti ile ilgili yapılan çalışmalar, Safevi Devletinin Osmanlı Devleti ile ilişkilerine yoğunlaşmış ve Safevi Devletinin diğer Türk devletleriyle ilişkileri birkaç çalışma dışında fazla incelenmemiştir. Bununla birlikte Osmanlı-Safevi ilişkileri sadece mezhep çatışması olarak yansıtılmış ve bu durum günümüzde de toplumda yanlış algıların oluşmasına yol açmıştır. Safevi Devletinin Türkistan'da bulunan Özbek Hanlıkları ve Hindistan'daki Babür Devleti ile ilişkileri farklı motivasyonları içermektedir. Özbek Hanlıkları Horasan'ı ele geçirmeye çalışırken, Babür Devleti ata toprakları olan Türkistan'a dönmeyi amaçlamaktadır. Bununla birlikte Babür Devleti, Safevilerin yıkılmasından ve Özbeklerin daha büyük bir güç olarak karşısına dikilmesinden endişe etmektedir. Özbek Hanlıkları da Safevilere karşı yek vücut değildir. Buhara Hanlığı Safevilerle sürekli olarak çatışma halinde olmakla birlikte, Hive Hanlığı Sünni olmasına rağmen Buhara Hanlığıyla eski zamanlardan bu yana gelen anlaşmazlıklarından dolayı Safevilerle işbirliği içindedir. Babürlüler ve Hive Hanlığı Sünni olmalarına rağmen Safevilerle zaman zaman işbirliği içinde olmuşlardır. Bu da Safevilerin diğer devletlerle ilişkilerinde mezhepsel önyargılardan çok reel politik kaygıları ön planda tuttuğunu göstermektedir. 16. ve 17. yüzyılın büyük oyunu olarak adlandırılabilecek bu çatışma, tarafların hiçbirine fayda getirmemiş ve 1700'lü yıllarda dört devlet de çöküşe geçmiştir.