Fosfaza-taç‌ ‌eterlerin‌ ‌ve‌ ‌metal‌ ‌komplekslerinin‌ ‌sentezi,‌ yapılarının‌ ‌ve ‌biyolojik‌ ‌aktivitelerinin‌ ‌incelenmesi‌

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NEŞE UZUNALİOĞLU

Danışman: NURAN ASMAFİLİZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, çıkış maddeleri olarak dört farklı mono ve bisferrosenildiamin bileşiği (1-4) sentezlenmiştir. Mono ve bisferrosenildiaminlerin hekzaklorosiklotrifosfazen (trimer; N3P3Cl6) ile THF ortamında olan reaksiyonlarından tetrakloro mono ve bisferrosenilfosfazenler (5-8) elde edilmiştir. Bu fosfazenlerin 1-aza-15-crown-5 veya 1-aza-12-crown-4 ile o-ksilendeki reaksiyonlarından kısmen veya tamamen taç-eter sübstitüe ferrosenilfosfazen türevleri (9-19) sentezlenmiştir. Ayrıca taç-eter-sübstitüe türevlerin alkali metal katyonları (Li+ ve Na+) ile metal kompleksleri elde edilmiştir (20-28). Sentezlenen bileşiklerin yapıları element analizi, kütle spektrometresi (ESI-MS ve MALDI-TOF MS), 1H, 13C ve 31P NMR tekniklerinden faydalanılarak belirlenmiştir. Ayrıca, bazı mono ve bisferrosenilfosfazen bileşiklerinin (7, 8 ve 19) katı hal yapıları X-ışını kırınımmetre yöntemi ile aydınlatılmış, molekül yapıları, halka konformasyonları ve hidrojen bağları da araştırılmıştır. Bununla birlikte Hirshfeld (HS) yüzey analizi ile kristal yapılardaki moleküller arası etkileşimler belirlenmiştir. Sentezlenen bileşiklerden bir kısmının DNA ile etkileşimleri, bazı bakteri ve mayalara karşı antimikrobiyal aktiviteleri incelenmiştir.