İsa b. Ebân'ın hadis-sünnet anlayışı
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUNUS YAZICI
Danışman: ENBİYA YILDIRIM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İsâ b. Ebân h. II. asrın sonları ile III. asrın başlarında Bağdat'ta yaşamıştır. Ehl-i hadis taraftarı iken İmam Muhammed b. el-Hasan eş-Şeybânî ile tanışmasından sonra ehl-i rey ekolüne katıldı. Hanefî mezhebinin fıkıh usûlünün ortaya çıkmasında ve sistematik hale gelmesinde önemli ve öncü bir rol almıştır. Özellikle Hanefî mezhebinin haber teorisi onun görüşleri etrafında şekillenmiştir. Fikirleri, hem kendi mezhebinin fukahası hem de diğer mezheb âlimlerinin tartışma konusu olmuştur. Başta el-Cessâs olmak üzere, ed-Debûsî, es-Serahsî ve el-Pezdevî kendisinden pekçok nakilde bulunmuştur. İsâ b. Ebân, usûl anlayışı ile Hanefî mezhebine rengini veren önemli âlimlerden birisidir. Bu nedenle onun Hadis-Sünnet anlayışının araştırılmaya değer olduğunu düşünerek bu çalışmayı yaptık. Çalışmamız bir giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde konunun önemi, kapsamı ve sınırları üzerinde duruldu. Birinci bölümde, İsâ b. Ebân'ın yaşadığı çevre ile dönemin siyasi, ictimai ve kültürel yapısından kısaca bahsedildikten sonra, ailesi ve eğitim hayatı hakkında bilgi verildi. Çalışmanın ana bölümünü oluşturan ikinci bölümde ise İsâ b. Ebân'ın Hanefî fıkıh usûlünün oluşmasındaki etkisi ve bazı usûl konularındaki görüşlerine yer verildi. Özellikle haber ve haberin çeşitleri ile bunlarla ilgili hükümler ve amel etme şartları hakkında değerlendirmeler verildi. Üçüncü bölümde ise İsâ b. Ebân'ın kendisinden sonraki âlimlerin düşüncelerine olan ektikleri verilen örneklerle ortaya konmaya çalışıldı. Ayrıca kendisine yapılan olumlu ve olumsuz eleştirilere yer verilerek ilmî ve fikrî etkisinin ortaya çıkarılmasına çılışıldı. Sonuç bölümde ise elde edilen bulguların genel bir özeti sunuldu.