Reactıve black 5 biyoremediasyonunda zirai atıkta geliştirilen Saccharomyces cerevisiae kullanımı

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BENAZİR BAYYAR

Danışman: Sevgi Ertuğrul Karatay

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tekstil endüstrisinin atık sularının içerisinde bulunana boyalar insan ve çevre sağlığı için önemli ölçüde tehdit oluşturmaktadır. Bu tez çalışmasında, tekstil atık sularının neden olduğu kirliliğe karşı çevre dostu ve sürdürülebilir bir biyolojik çözüm olarak Saccharomyces cerevisiae mayasının biyoremediasyon potansiyeli araştırılmıştır. Tekstil endüstrisinde önemli bir kullanım alanına sahip olan azo yapılı reaktif boyalardan biri olan Reaktif Black 5 (RB5) boyasının gideriminde, çay atığı, balkabağı posası ve havuç posası gibi farklı zirai atıklarda geliştirilmiş S. cerevisiae mayasının biyoakümülasyon kapasitesi incelenmiştir. En yüksek RB5 giderim verimini elde etmek için biyoakümülasyonu etkileyen pH değeri (4-7) başlangıç RB5 konsantrasyonu (50-600 mg/L) ve biyoakümülasyon zamanı (0-168 saat) gibi önemli parametreler optimize edilmiştir. Çalışma sonucunda en yüksek boya giderimi 50 g/L havuç posası atığında pH 5'te 50 mg/L RB5 boya konsantrasyonunda %99.07±0.26 olarak saptanmıştır. Gerçekleştirilen çalışma ile tekstil atık sularında RB5 gibi toksik ve biyolojik olarak zor parçalanabilen boyaların gideriminde havuç posasında geliştirilen S. cerevisiae biyokütlesinin umut vadeden, düşük maliyetli ve çevre dostu bir alternatif olabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte, teskstil atık sularının biyolojik arıtımında tarımsal atıkların değerlendirilmesi ile çevre kirliliğini azaltmada ve ekonomik fayda sağlayabileceği gösterilmiştir.