Botulinum toksini uygulaması için musculus sternocleidomastoideus ve ense kaslarının anatomik standardizasyonunun belirlenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Temel Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BİLGE İPEK TORUN
Danışman: Aysun Uz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Servikal distoni ve benzer durumlarda tedavi amacıyla sıklıkla m. sternocleidomastoideus ve ense kaslarına botulinum toksini uygulanmaktadır. Bu uygulama yapılırken m. sternocleidomastoideus'un hemen altında bulunan bulbus inferior venae jugularis ve derin ense kaslarının sınırladığı trigonum suboccipitale'de bulunan a. vertebralis'in yaralanma riski bulunmaktadır. Uygulama yapılacak kasların kalınlıklarının bilinmemesi, uygulama sırasında toksinin komşu kaslara yayılmasına neden olabilmektedir. Ayrıca derin ense kasları kolay palpe edilememekte ve EMG yardımıyla bile zor bulunmaktadır. Bu durum hem toksinin yanlışlıkla komşu kaslara verilmesi açısından hem de a. vertebralis'in yaralanması açısından risk oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı, bu kaslara yönelik botulinum toksini uygulamaları sırasında kullanılabilecek güvenli ve kolay bulunabilen anatomik landmarklar belirlemektir. Diseksiyonlar, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomi Anabilim Dalı'nda bulunan, formaldehitle fikse edilmiş 10 adet erkek kadavrada, m. sternocleidomastoideus ve ense kaslarında bilateral olarak gerçekleştirilmiştir. Ölçümlerde dijital kumpas, cetvel, mezura ve açıölçer kullanılmıştır. Formaldehitle fikse edilmiş 1 erkek kadavra, uygulama için kullanılmıştır. Bu uygulamada, çalışmada elde edilen sonuçlara göre botulinum toksini yerine boya enjeksiyonu yaplımıştır. Bu çalışmada C2'nin processus spinosus'u, derin ense kaslarının ve trigonum suboccipitale'nin ense üzerindeki izdüşümünü bulabilmek için kullanılmıştır. Yapılan ölçümlerde C2'nin processus spinosus'unun, inion'la C7'nin processus spinosus'u arasındaki mesafenin ortasında olduğu görülmüştür. Aynı zamanda C2'nin processus spinosus'unun, anatomik pozisyonda, angulus mandibulae'nin alt kenarıyla horizontal planda aynı hizada olduğu tespit edilmiştir. Derin ense kaslarının bulunduğu bölgeler C2'nin processus spinosus'u ve inion kullanılarak belirlenmiştir. Bu bulgulara göre; m. rectus capitis posterior major'un, C2'nin processus spinosus'undan laterale doğru 22,05o ila 46,35o dereceler arasında kalan alanda uzandığı, m. obliquus capitis inferior'un da C2'nin processus spinosus'undan başlayarak 64,80o laterale doğru uzandığı görülmüştür. M. rectus capitis posterior minor'lar, inion'un ortalama 46,70 mm aşağısındaki C1'in tuberculum posterius'undan başlayarak orta hattın hemen iki yanında yukarıya doğru uzanmaktadır. .obliquus capitis superior C1'in processeus transversus'undan başlar. Bu kasın inion'un sağda 29,20 mm, solda 25,20 mm aşağısında; 46,60 mm lateralinde ve 25,90 mm derininde sonlandığı görülmüştür. Bu kasın lateral kenarı horizontal planda meatus acusticus externus'un üst kenarından 67,35 mm; alt kenarından 63,45 mm uzaktadır. Elde ettiğimiz bulgulara göre trigonum suboccipitale'nin sınırları dışında kalacak şekilde 50 mm derinliğe botulinum toksini uygulandığında, derin ense kaslarına kolaylıkla enjeksiyon yapılabilir ve a. vertebralis korunabilir. C2'nin processus spinosus'unun 2 cm yukarısında kalan alanda 16,25 mm derinliğe girildiğinde derinden yüzeyele doğru sırasıyla kas kalınlıklarına göre m. semispinalis capitis, m. splenius capitis ve m. trapezius'a botulinum toksini enjeksiyonu yapılabilir. C2'nin processus spinosus'unun 2 cm altında kalan alanda ise sağda 23,60 mm solda 23,43 mm derinliğe girildiğinde derinden yüzeyele doğru kas kalınlıklarına göre m. semispinalis capitis, m. splenius capitis ve m. trapezius'a botulinum toksini enjeksiyonu yapılabilir. M. sternocleidomastoideus'un ortalama uzunluğu 188,65 mm olup kasın en kalın bölümü 5,89 mm ile orta bölümü, en ince bölümüyse 3,60 mm ile alt bölümüdür. M. sternocleidomastoideus'un hem kalınlık farklılığı hem de damarsal yapılara olan mesafesi nedeniyle en güvenilir bölümünün orta bölümü olduğunu düşünmekteyiz. Bu çalışmada elde edilen veriler kullanılarak boyun kaslarına ve m. sternocleidomastoideus'a botulinum toksini yerine boya enjeksiyonu yapılmıştır. Bu uygulamada her kasın daha önceden kendisine atanan renkte boyayla boyandığı ve damarsal yapıların korunduğu görülmüştür. Bu nedenle çalışmamızda belirtilen landmarklara göre kasların ve damarsal yapıların yerleşiminin bilinmesi, bu kaslara yönelik yapılacak botulinum toksini uygulamalarının daha güvenli ve daha kolay olmasını sağlayacaktır.