Diz osteoartrit tanılı hastalarda egzersize ek radial ekstrakorporeal şok dalga terapi uygulamasının ağrı, fonksiyonellik ve yürüme mesafesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi: Randomize kontrollü çalışma
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TAHA CAN BAŞAR
Danışman: Birkan Sonel Tur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Diz osteoartriti (OA) dünyada en sık görülen kas iskelet sistemi hastalıklarından biridir. Uzun yıllar önce tanımlanmış hastalığın eklem yetmezliği tablosu olduğu kabul edilmekte olup tedavisinde birçok yöntem bulunmaktadır. Farmakolojik olmayan tedavi yöntemlerinden Ekstrakorporeal Şok Dalga Terapisi (ESWT)'nin diz OA'da alternatif olarak kullanımını içeren çalışmalar da artmaktadır. Bu çalışma diz OA tanılı yetişkinlerin ağrı, fonksiyonellik ve yürüme mesafesi üzerinde, egzersize ilave ESWT uygulaması ile sham ESWT'nin etkinliğini karşılaştırmak için tasarlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma prospektif, randomize kontrollü tek kör bir araştırmadır. Bu çalışmaya 50-85 yaş aralığında, American College of Rheumatology (ACR) klinik/radyolojik tanı kriterlerine göre diz OA tanısını karşılayan, Kellgren-Lawrence (K–L) evrelemesine göre evre ≥ 2 hastalar dahil edilmiştir. Katılımcılar, egzersiz + ESWT ve egzersiz + sham ESWT olmak üzere randomize edilerek iki gruba atanmıştır. İki grupta da dize yönelik egzersizler gösterilmiştir. İlk gruba egzersize ek olarak haftada1 seans olmak üzere toplam 4 seans (1000 atım, 10 Hz, 2-4 bar, 0,08-0,25 mJ/mm2 ayarlı) radyal ESWT (r-ESWT) uygulandı. İkinci gruba ise sham r-ESWT uygulandı. Değerlendirme ölçütleri olarak Vizüel Analog Skala (VAS), Hastanın Kendini Genel Değerlendirimi (HKGD), Western Ontario ve McMaster Universities Osteoartrit İndeksi (WOMAC), altı dakika yürüme testi (6DYT) uygulanmıştır. Tüm hastalar tedavi öncesi (T0), tedavi sonrası (T1), tedavi bitiminden 12 hafta sonra (T2) ve tedavi bitiminden 24 hafta sonra (T3) değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya toplam 72 diz OA'lı kişi dahil edilmiştir. İki grupta da uygulanan tedaviler neticesinde ağrı seviyesinde, fonksiyonellikte, hastanın kendini genel değerlendiriminde ve yürüme mesafesinde tedavi öncesine göre anlamlı düzelmeler kaydedilmiştir (p<0,001). Bu düzelmeler r-ESWT grubunda, sham grubuna kıyasla istatistiksel olarak daha anlamlı bulunmuştur. Özellikle VAS ve WOMAC skorlarındaki iyileşme, tedavi bitiminden 6 ay sonraya kadar sürmüştür. Ayrıca r-ESWT grubunda 6DYT skorlarındaki artış sham grubuna göre daha belirgin olmuştur (p=0,003, p=0,002, p<0,001). Sonuç: Diz OA'sı olan hastalarda egzersizin ve egzersize ek olarak r-ESWT uygulamasının ağrı, fonksiyonellik ve yürüme mesafesi üzerine anlamlı derecede gelişme sağladığı, bu kazanımların r-ESWT grubunda 6. aya kadar devam ettiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak ESWT, egzersize ek olarak K–L evre 2-4 diz OA tedavisinde yararlıdır, etkin ve güvenilir bir şekilde kullanılabilir. Anahtar Kelimeler: Diz osteoartriti, ekstrakorporeal şok dalga terapisi, egzersiz, ağrı, fonksiyonellik, yürüme mesafesi