Melezleme Islahı Yoluyla Yalın Kat Kesme Çiçek Kasımpatı Çeşitlerinin Geliştirilmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMİNE KIRBAY

Danışman: Soner Kazaz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çalışma, melezleme ıslahı yöntemiyle kesme çiçek kasımpatı çeşitlerinin geliştirilmesi amacıyla yürütülmüş ve 2020-2023 yılları arasında gerçekleştirilmiştir. Melezleme çalışmalarında ana ebeveyn olarak Chrysanthemum x morifolium Ramat. türüne ait 8 farklı ticari kesme çiçek kasımpatı çeşidi (Bacardi Pearl, Handsome, Kennedy, First White, Sensual, Together, Stylist Pink Dark ve Sasha White), baba ebeveyn olarak ise yine aynı türe ait 3 farklı ticari kasımpatı çeşidi (Barolo, Chic ve Raisa Dark) kullanılmıştır. Çalışmada 24 farklı melez kombinasyonu oluşturulmuş ve toplam 600 adet melezleme yapılmıştır. Baba ebeveyn olarak kullanılan genotiplerin canlı polen oranlarının %36.04 (Chic) ile %18.30 (Barolo), polen çimlenme oranlarının ise %13.81 (Chic) ile %8.71 (Barolo) arasında değiştiği tespit edilmiştir. Melezlemeler sonucunda toplam 89.360 adet tohum elde edilmiştir. Çalışmada elde edilen F1 tohumlarının ortalama tohum çimlenme oranı %3.87 olarak belirlenmiştir. F1 tohumlarının çimlendirilmesi sonucu toplam 2959 adet melez birey elde edilmiştir. F1 genotiplerinde ön seleksiyon yapılmış ve istenilen özelliklere sahip genotipler çoğaltılarak A klonları (545 adet) oluşturulmuştur. A klonlarının 7 farklı kantitatif (nicel) karakteri arasındaki kalıtım derecesi değerleri de saptanmıştır. A klonları; çiçek sapı uzunluğu, tepki süresi, dal ağırlığı, çiçek sayısı, çiçek çapı, vazo ömrü ve görsel kalite özellikleri esas alınarak tartılı derecelendirme yöntemine tabi tutulmuştur. Tartılı derecelendirme yöntemi sonucunda puan bakımından 'çok iyi' sınıfına giren yalın kat çiçek tipine sahip 8 adet genotip ümitvar olarak seçilmiştir. Ümitvar genotiplerin çiçek sapı uzunlukları 87.5-122.0 cm, dal ağırlıkları 60.25-81.67 g, dal başına çiçek sayıları 9-13 adet, tepki süreleri ise 56-63 gün arasında değişmiştir.