Hadîs tekniği açısından Cibrîl Hadîsi ve İslâm düşüncesine yansımaları
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEKİR TATLI
Danışman: BÜNYAMİN ERUL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tekniği Açısından Cibril Hadîsi ve İslâm Düşüncesine Yansımaları, Doktora Tezi, Danışman: Doç. Dr. Bünyamin Erul, VI + 353 s. Bu çalışmada, Cibril'in Hz. Peygamber' e (s.a.) bir insan suretinde gelerek İslâm, iman, ihsan ve kıyametin zamanı gibi konular hakkında sorduğu sorular ve bunlara onun verdiği cevaplar incelenmektedir. Tezimiz bir Giriş ve üç bölüme ayrılmıştır. Girişte kısaca bu hadisle neyin kastedildiği ve belirtilen olayın hangi zaman diliminde gerçekleştiği hakkında bilgi verilmiştir. Kanaatimizce söz konusu hadiste anlatılan olay Rasûlullah'ın ömrünün sonlarında ve bütün ahkâmın gelmesinin akabinde gerçekleşmiştir. Birinci bölümde Cibril hakkında genel bilgiler verilmiş ve gerek Tevrat ve İncil'de ve gerekse Kur'ân-ı Kerim ve hadislerde Cibril ile ilgili verilen bilgilere özetle değinilmiştir. Bunun akabinde ise Cibril'in görevi, vahyin geliş şekilleri ve Cibril'in insan şekline girişi (temessülü), Kur' ân dışı vahiy ve Sünnet-vahiy ilişkisi gibi konular üzerinde sınırlı biçimde durulmuştur. İkinci bölümde Cibril Hadîsi' nin tarikleri incelenmiştir. Bu bölümü "Buhâri Öncesi" ve "Buhârî Sonrası" şeklinde iki kısımda ele almayı uygun bulduk. İncelemelerimiz sonucunda Cibril Hadisi'nin sahabeden şu isimlere isnâd edildiğini gördük: Hz. Ömer, Abdullah b. Ömer, Ebû Hureyre, Ebû Zerr, Abdullah b. Abbas, Abdullah b. Mes'ud, Enes b. Mâlik, Umeyr b. Katâde, Ebû Âmir el- Eş'ari ve Cerir b. Abdillah el-Becelt Bunlar arasında ise en fazla Hz. Ömer-İbn Ömer ve Ebû Hureyre rivayetlerinin yaygınlık kazandığını söyleyebiliriz. Üçüncü bölümde ise bu hadisin İslâm Düşüncesi'ne etkileri araştırılmıştır. Burada, çeşitli mezheplere mensup ulemâmızın bu hadisi kendi branşlarına göre nasıl delil olarak kullandıkları incelenmek suretiyle, Cibril Hadisi'nin etkileri tespit edilmeye çalışılmıştır. Bunun sonucunda söz konusu hadisin ilk dönemlerden beri son derece yaygın olduğu ve ulemâ tarafından çoğu defa isnadı bile zikredilmeye gerek duyulmadan kullanıldığı müşahede edilmiştir. Biz de netice olarak bu hadisin sahih ve meşhur bir hadis olduğu kanaatine ulaştık. Anahtar Kelimeler: Cibril, gayr-i metluv vahiy, Cibril Hadisi, iman, İslâm, ihsan, temessül, kıyamet, kıyametin zamanı, kıyametin alâmetleri, beş gayb.