Hüseyin Rıfkı Tamani'nin çalışmaları ışığında Öklid Geometrisi'nin Türkiye'ye girişi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ RIZA TOSUN
Danışman: MELEK DOSAY GÖKDOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:"Hüseyin Rıfkı Tamani'nin Çalışmaları Işığında Öklid Geometrisi'nin Türkiye'ye Girişi? başlığını taşıyan tezimde; Tâmânî'nin John Bonnycastle'ın Elementler'inden Usûl-i Hendese adıyla Osmanlı Türkçesine çevirdiği geometri kitabı ve bu kitabın günümüz Türkçesi'ne aktarılmış hali bulunmaktadır. Bu eserden yola çıkılarak Öklid'in Elementler'inin Antik Yunan'dan Mühendishâne'nin kuruluşuna ve oradan T. L. Heath tarafından İngilizce'ye çevrilişine kadar olan dönemde temel geometri bilgisinin taşınmasındaki rolü ve etkisi anlatılmıştır.Tâmânî'nin söz konusu eseri ile yetilmemiş diğer eserleri de incelenmiş ve barındırdıkları geometri bilgisinin değeri ve düzeyi hem Batılı hem de Doğulu eserlerle karşılaştırılarak tesbit edilmeye çalışılmıştır. Bu çalışma sırasında Osmanlı Bilginleri'nin Avrupa'daki gelişmelerden yeterince kısa sürede haberdar oldukları, fakat bu gelişmeleri kendi müfredatlarına almakta isteksiz davrandıkları, yeni bigi ve yöntemleri bile Yunan-İslâm döneminden kalma bilgi ve yöntemlerle işledikleri tesbit edilmiştir.Bu da göstermiştir ki bir uygarlıktan başka bir uygarlığa bilgi geçişi çok kolay ve kısa sürede olmamaktadır. Bu geçişin olması için aralarında psikolojik, ekonomik ve siyasî pek çok etmenin rol oynadığı oldukça uzun bir zaman sürecine ihtiyaç duyulmaktadır. Geçmişe ait daha çok sayıda bilimsel eserlerin incelenmesi bu sürecin nasıl işlediğinin daha ayrıntılı olarak ortaya konulmasını sağlayacaktır.