Gecekondu alanlarının dönüşümü: Ankara Gültepe mahallesi örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2009
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZLEM ERSAVAŞ
Danışman: Erol Demir
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kentleşme süreci ile birlikte ortaya çıkan kentsel yaşamdaki ve kentsel alandaki eşitsizliklerin en somut biçimi kentsel mekândaki farklılaşmalar olmuştur. Kentlerde sosyo-ekonomik, kültürel ve sınıfsal olarak birbirinden farklı gruplar, farklı bölgelerde kendi konut alanlarını kurmuşlardır. Bu süreç beraberinde kentsel alan üzerinde rekabeti de ortaya çıkarmıştır. Üst sınıfların, sahip oldukları ekonomik ve politik güçler ile kentsel alanı şekillendirme sürecinde, kentsel kaynaklar ve yatırımlar, üst düzey konut alanlarının bulunduğu bölgelerde yoğunlaşmıştır. Daha alt düzeydeki toplumsal sınıfların kentsel mekân üzerindeki rekabet aracı ise kurdukları ilişki ağları olmuştur. Kentsel mekânda hiyerarşik bir yapıya bürünen konut alanları aynı zamanda kentteki sınıfların da oturma hiyerarşisini belirler. Kentin en eski, köhne ve kötü koşullardaki alanlarda kurulmuş olan gecekondu bölgeleri günümüzde değer kaybetmiş, sistem üzerinde ve kendi yaşam alanları üzerinde söz sahibi olamayan, ilişki ağlarının dışında kalmış kesimlerin yaşadığı çöküntü bölgelerine dönüşmüşlerdir.Gecekondu alanlarının bu dönüşümü ile 1950'li yılların başlarında ortaya çıkan klasik gecekondu yerleşmeleri ile günümüzdeki gecekondu yerleşmeleri arasında büyük farklılıklar ortaya çıkmıştır. Gecekondu alanları kendi içinde farklılaşmış, türdeş yoksul yerleşmeleri olarak görülmekten çıkmıştır. Özellikle kent arazilerindeki dezavantajlı, pislik ve gürültü kaynağına yakın, eğimli arazilere kurulu gecekondu alanlarında yaşanan yoksulluk kronikleşmiş ve buralarda yaşayan kesimler kentsel sistemin, toplumsal yaşamın dışına itilmiş, marjinalleştirilmiş ve uzun süre işsiz kalarak suça yönelmiştir. Bu değişim beraberinde gecekondu bölgelerinin slamlaşmasını da ortaya çıkarmıştır. Gelişmiş ülke slam alanları ile benzerlikler gösteren çöküntü alanlarında, sosyal yaşamdaki düzensizlik, artan suçluluk, yaşam biçimine dönüşen ve kültür haline gelen yoksulluk gecekondu alanlarında yeni bir sosyo-ekonomik ve kültürel yapıyı ortaya çıkarmıştır.