ARİL/HETARİL AZO BİLEŞİKLERİNİNSENTEZİ, KARAKTERİZASYONU VE REAKSİYONLARININ İNCELENMESİ

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AHMET FERAT ÜZDÜRMEZ

Danışman: Mehtap Yakut

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında, teknolojik açıdan önemli potansiyele sahip benzo[c]sinnolin ve bifenil yapıları içeren yeni heteroazo boyarmaddelerin ve hibrit spiropiran türevlerinin sentezi, karakterizasyonu ve spektral özelliklerinin incelenmesi gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında üç farklı grup bileşik serisi sentezlenmiştir. İlk grupta, 3,8-diaminobenzo[c]sinnolin türevi bis-fenilazo bileşikleri (3a-c); ikinci grupta bifenil ve benzo[c]sinnolin köprülü bis-spiropiran türevleri (1e-4e); üçüncü grupta ise aromatik amin türevli mono/bis-azo bileşikleri (3f-4h) hazırlanmıştır. Sentezlenen yeni moleküllerin yapıları; FT-IR, 1H-NMR, 13C-NMR, 2D-NMR ve HR-MS teknikleri ile aydınlatılmıştır. Sentezlenen bileşiklerin solvatokromik, halokromik (asit-baz) ve fotokromik özellikleri incelenmiştir. Bis-fenilazo türevlerinde (1. Grup), molekül içi hidrojen bağının (3b) fotokararlılığı artırdığı, sterik engelli türevlerin (3c) ise ışık etkisiyle foto-tautomerizm gösterdiği tespit edilmiştir. Bis-spiropiran türevlerinin (1e, 2e)(2. Grup), fotokromik özellik sergilediği belirlenmiştir. Ayrıca, sentezlenen benzo[c]sinnolin türevlerinin (3, 3f) elektropolimerizasyonu ile elde edilen iletken polimerlerin (P1 ve P2), düşük optik bant aralığına ve yüksek renklendirme verimliliğine sahip olduğu, dolayısıyla elektrokromik cihaz için kullanılabileceği kanıtlanmıştır.