Afganistan'da Sovyet nüfuzu ve işgali (Etkiler ve sonuçları)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KUBİLAYHAN ERMAN

Danışman: ABDULLAH GÜNDOĞDU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında Sovyetler Birliği?nin Afganistan üzerindeki tarihsel nüfuzu ve Sovyet Ordusunun 1979?da Afganistan?ı işgali ile başlayan savaş süreci incelenmiştir. Daha sonra bu olağanüstü sürecin Sovyetler Birliği, Afganistan, Orta Asya, Pakistan, Türkiye ve ABD üzerinde ortaya çıkardığı bazı etkilerine ve sonuçlarına ulaşılmıştır. Çalışmanın giriş bölümü ?Coğrafya ve Tarih? olarak adlandırılmıştır. Bu bölümde genel olarak Afganistan coğrafyası ve tarihi incelenmiştir. Bu bölümdeki Afganistan tarihi eski devirlerden 1919 yılına kadar olan süreci kapsamıştır. Bu bağlamda, Afganistan?ı merkez alarak Rusya ve İngiltere?nin Asya?da ?Büyük Oyun? sürecindeki mücadelelerine de değinilmiştir.Birinci bölümde Afganistan?ın 1919 yılında Amanullah Han iktidarında bağımsızlığını kazanması ile 1979 yılı arası dönemdeki siyasi olaylar incelenmiştir. İkinci bölümde Afganistan?ın Sovyet Ordusu tarafından işgali ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Ayrıca Afganistan?da iç savaş dönemi ile Taliban?ın ortaya çıkışı ve 1998 yılına kadar devam eden Afganistan?a hâkim olma mücadelesi de bu bölümde incelenmiştir. Bu çalışmanın son bölümünde Sovyet işgal ile başlayan, savaş ve çatışma döneminin etkileri ve sonuçları incelenmiştir. Bu incelemeye Afganistan ve Sovyetler Birliği?nin yanı sıra, Orta Asya, Pakistan, Türkiye ve ABD de dâhil edilmiştir. Sovyetler Birliği?nin siyasi, ekonomik ve askeri kayıpları, Afganistan ve Vietnam savaşları arasında bir karşılaştırma, Afganistan?ın insan kayıpları, mülteci meseleleri, sosyal ve ekonomik sorunlar, Afganistan?daki Taliban otoritesi ve terör örgütleri, Afganistan?da artan uyuşturucu üretimi ve güvenlik sorunları, Orta Asya?daki fikrî değişim, bölgedeki radikal dini akımlar, uyuşturucu madde kaçakçılığı ve güvenlik sorunları bu bölümde incelenmiştir.