Farklı Konsantrasyonlarda Ortama Eklenen Sperminin Dondurulmuş Boğa Spermasının İn Vitro Kapasitasyonu Üzerine Etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, DÖLERME VE SUNİ TOHUMLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGE SABUNCULAR
Danışman: Kemal Tuna Olğaç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Poliaminler, memeli fizyolojisinde çok sayıda temel rol oynayan, vücudun her bölgesinde görev alan küçük temel moleküllerdir. Memelilerde spermin, spermidin, putresin ve kadaverin olmak üzere dört tip poliamin bulunmaktadır. Poliaminler hücre proliferasyonunda önemli roller üstlenir. Hücre büyümesi ve farklılaşmasında görevlidir. Poliamin sentezinin gerçekleştiği bölgelerden olan testiste germinal hücrelerin farklılaşmasında görev aldığı bildirilmiştir. Poliaminlerin spermatozoon içinde bulunduğu keşfedilmiş; motilite, kapasitasyon, DNA'nın korunması ve in vitro fertilizasyonu olumlu yönde etkilediği gösterilmiştir. Çalışmada 30 baş Holstein ırkı boğaya ait ticari dondurulmuş sperma örnekleri çözdürüldükten sonra in vitro fertilizasyon tekniğiyle hazırlandı. Ardından 0 mM (kontrol), 0,01 mM; 0,05 mM; 0,1 mM; 0,5 mM ve 1 mM spermin eklenen beş deney grubu oluşturularak 0, 1 ve 4 saat 38,5 °C'de inkübasyona bırakıldı. Kontrol ve deney grubu boğa spermaları inkübasyon süreleri sonunda motilite, progresif motilite, spermatozoon hareket özellikleri (VCL, VSL, VAP, LIN, STR, WOB, ALH, BCF ve Hiperaktivite), plazma membran ve akrozom bütünlüğü (PMAI), mitokondriyal membran potansiyeli (MMP) ve kapasitasyon indeksi (Ci) parametleri açısından muayene edildi. Motilite genel ortalaması (P=0,04) ve progresif motilite 4. saat kontrolleri (p<0,001) değerlendirildiğinde 0,01 mM; 0,05 mM; 0,1 mM dozları kontrol grubuna göre yüksek bulundu. Diğer gruplarda zamana göre istatiksel olarak anlamlı düşme görülürken 0,01 mM; 0,05 mM; 0,1 mM deney grupları progresif motiliteyi korumada daha etkili oldu (p<0,001). VAP ve VSL parametreleri 4. saat kontrolünde en yüksek değer 0,01 mM spermin eklenen, en düşük değer 1 mM spermin eklenen grupta belirlendi ve farkın istatiksel olarak anlamlı olduğu görüldü (p<0,001). Diğer hareket parametrelerinde ise sonuçların istatistiksel olarak kontrol grubuyla benzer olduğu belirlendi. Plazma membran bütünlüğü ve akrozom sağlamlığı, yüksek mitokondriyal membran potansiyeli ve kapasitasyon indeksi parametrelerinde deney gruplarıyla kontrol gurubu arasındaki farklılıklar istatistiksel olarak benzer bulundu ancak bahsedilen parametrelerin genel ortalama değişimleri zaman ilişkisi yönünden istatiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,001). Buna göre plazma membran bütünlüğü, akrozom sağlamlığı ve yüksek mitokondriyal membran potansiyeli parametreleri zamana göre anlamlı düşüş göstetrirken (P<0,001) kapasitasyon indeksinin zamana göre anlamlı bir artış gösterdiği belirlendi (p<0,001). Sonuç olarak farklı spermin dozlarının spermatozoa motilite yeteneğini artırdığı ancak mitokondriyal membran potansiyeli, plazma membranı ve akrozom bütünlüğü, kapasitasyon indeksini etkilemediği görüldü. Kapasitasyon medyumuna eklenen sperminin boğa spermatozoon parametreleri üzerine etkisinin ortaya konulması ilk kez yapılan tez çalışması ile gerçekleştirildi. Sperminin boğa spermatozoon parametreleri üzerine etkilerinin farklı çalışmalarla da ortaya konması, in vitro fertilizasyonda kullanılabilirliği konusunda araştırmaların, daha yüksek spermin dozları kullanılarak geliştirilmesi önerilmektedir.