Kazak Sovyet edebiyatında imaj ve kimlik
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ÇAĞDAŞ TÜRK LEHÇELERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEMİLE KINACI
Danışman: Fatma Sema Özönder
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kazak Sovyet Edebiyatında İmaj ve Kimlik adlı bu tez, giriş ve altı bölüm ile ekler bölümünden oluşmaktadır. Tezin Giriş bölümünde konuyla ilgili genel bilgiler verilmiş; araştırma konusu belirlenmiş; konunun incelenmesinde esas olan malzeme gösterilmiş ve araştırma sırasında kullanılan yöntemler belirlenmiştir.Birinci Bölüm'de imaj ve kimlik konusu hakkında teorik bilgiler verilmiş, imaj ve kimlik konusunun esas kavramları: "imaj" kavramı, "kimlik" kavramı, grup, grupiçi ve gruplar arası ilişki, çatışma, değer, sınıf, sosyal kimlik ve sosyal kimlik kuramı, stereotipler (kalıpyargılar), önyargılar, kültürel kimlik ve etnik sınır gibi kavramlar tanımlanmıştır. İkinci Bölüm, imaj çalışmalarının çok disiplinli çalışmalar olmasından ve tarih bilimi ile yakın ilişkisinden dolayı, Kazak Sovyet edebiyatının tarihî ve sosyo-kültürel arka planının ele alındığı bir bölümdür. Bu bölümde Rus Çarlığı, Sovyet Rusya tarihi, Kazak Hanlığı ve Kazak Sovyet Cumhuriyeti devirleri hakkında bilgi verilmiştir. Rus ve Kazak tarihi arasında geçmişi oldukça gerilere giden sıkı bir ilişki olduğu ortaya konulmuş ve her iki halkın toplumsal belleğinde birbirlerine dair imajların oluşmasına neden olan tarihî arka plan incelenmiştir. Üçüncü Bölüm'de Sovyetler Birliği'ndeki edebiyat anlayışı ele alınmıştır. Sovyet edebiyatı ve ideoloji ilişkisi irdelenmiş, Sovyet ideolojisinin temelleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Sovyet edebiyatının sanat akımı olan sosyalist realizm ilkesi, Sovyet edebiyatındaki güçlü merkez-çevre ilişkisi üzerinde durulmuş ve Sovyet yazarının görev ve sorumlulukları ortaya konulmuştur. Yine bu bölümde genel Sovyet edebiyatının bir kolu olan Kazak Sovyet edebiyatı dönemlere ayrılarak incelenmiştir. Her dönem siyasî ve sosyal gelişmeler ışığında ele alınmış ve siyasî-sosyal gelişmelerin Kazak Sovyet edebiyatına etkisi ve süreçler içerisinde roman türündeki gelişme gösterilmiştir. Dördüncü Bölüm'de, yazar-eser ilişkisi bağlamında, Kazak Sovyet romanlarındaki imaj ve kimlik ögelerini üreten Kazak yazarların biyografileri verilmiştir. Bu bölümde, imaj ve kimlik ögelerinin yer aldığı on altı Kazak Sovyet romanının özetleri de verilerek bu imaj ve kimlik ögelerinin bağlamı ortaya konulmuştur. Beşinci Bölümde, örneklemde yer alan on altı romana dayanan imaj ve kimlik ögelerinin yapısal çözümlemesi, sosyal psikolojinin yardımıyla önyargılar ve stereotipler ışığında yapılmıştır. Kazak Sovyet romanlarında Kazak ulusunun kime dair önyargılarının olduğu, kimi "öteki" olarak gördüğü, kime karşı stereotipler geliştirdiği ve kime benzemezlik üzerinden Kazak kimliğini kurguladığı bu bölümde yapılan imaj ve kimlik ögelerinin yapısal çözümlemesi ile belirlenmiştir. Tezin Altıncı Bölümünde edebiyatın ana malzemesinin insan olduğundan hareketle örneklemdeki romanlarda öne çıkan/çıkarılan roman kahramanları incelenmiştir. İnceleme sonucunda, Sovyet ideolojisinin değerleriyle kurgulanan sosyalist realist kadın ve erkek roman kahramanları "olumlu Sovyet insanı" kimliğiyle bütün özellikleriyle tespit edilmiştir. "Olumlu Sovyet insanı" olarak romanlarda yer alan, Kazak olumlu Sovyet vatandaşına önder görevindeki Rus kahramanlar ve eski-yeni çatışması temelinde geçmişin temsilcisi olumsuz kahramanlar da bu bölümde incelenmiştir. Kahraman incelemesinde eski-yeni çatışması esas alınarak, "eski"yi temsil eden kahramanlar ile "yeni"yi temsil eden olumlu Sovyet kahramanları çatışmaları içinde ele alınmış ve bu çatıştırmanın sonucunda romanlardaki "olumlu Sovyet insanı"nın kimliği bütün yönleriyle belirgin olarak çıkarılmıştır. Sonuç bölümünde Kazak Sovyet edebiyatında imaj ve kimlik konusuna dair sonuçlara varılmıştır. Tezin sonunda, Kaynaklar, Türkiye Türkçesi ve İngilizce Özet ile Ekler vardır. Anahtar Sözcükler: Kazak Sovyet Edebiyatı, Sovyet edebiyatı, imaj, kimlik, olumlu kahraman, Sovyet insanı, sosyalist realizm, ideoloji, Sovyet ideolojisi, kültürel kimlik, sosyal kimlik, etnik sınır, Rus kimliği, Kazak kimliği.