Samsun İli Vezirköprü İlçesinde sığır besiciliğine yer veren işletmelerin değişken fiyatlı programlama yöntemi ile planlanması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, TARIM EKONOMİSİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 1998

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: VEDAT CEYHAN

Danışman: AHMET ÖZÇELİK

Özet:

Bu çalışmanın amacı; Samsun İli Vezirköprü ilçesindeki, sığır besiciliği işletmelerinin ekonomik yapılan İte yıllık faaliyet sonuçlarını ortaya koymak, İşletme gelirlerinin artırılabilmesi için yapılacak planlama çalışmalarında kullanılacak girdi-cıktı katsayılarını elde etmek ve buğday İle canlı ağırlık fiyatlarındaki değişikliklerin optimum plan ve işletme geliri üzerine etkilerini göstermektir. Ayrıca, buğday ve canlı ağırlık normatif arz fonksiyonunun yapısının belirlenmesi de amaçlanmıştır. Bu amaçlara ulaşmak İçin kullanılan verilerin büyük bir boluma birincil verilerdir. Bu veriler, araştırma alanında, istatistik yöntemlerle belirlenmiş 2 ayrı gruptaki 84 İşletmeden toplanmıştır. Ekonomik analiz; büyük işletmelerin, küçük İşletmelere oranla daha başarılı olduğunu ve küçük işletmelerin önemli nakit akımı problemleriyle karşı karşıya olduğunu göstermiştir, incelenen işletmelerde, aktif sermayenin %58'inl çiftlik sermayesi, %42'sinl işletme sermayesi oluşturmaktadır. İşletmelerin, kullandığı yabancı sermaye oranı %13'tür. Erkek İşgücü birimi başına ve birim araziye İsabet eden İşletme basan ölçüleri, işletme büyüklüğü İle doğru orantılıdır. Yapılan planlama sonucunda; kuruda yetiştirilen arpa, yulaf, çavdar, ayçiçeği, süpürgelik dan, silajlık mısır ve fiğ yerini buğday, şeker pancarı, mısır ve tütüne bırakmıştır. Sulu koşullarda ise, ayçiçeği ve kenevir üretimine son verilmiş ve yerine buğday, yonca ve fiğ gelmiştir. Böylece, tarımsal gelirde %4.78* tik bir artış gerçekleşmiştir. Değişken fiyatlı programlama sonuçlanna göre buğday fiyatındaki değişikliklerin optimum planlar üzerine, canlı ağırlık fiyatından daha fazla etkide bulunduğu tespit edilmiştir. Buğday ve canlı ağırlık fiyatlarının değişik kombinasyonlannda geçerli olan küçük işletmeler İçin 17, büyük işletmeler için 31 plan üretilmiştir. İnceleme alanında buğdayın elâstik bir arza sahip olduğu; ancak canlı ağırlık arzının ise elâstik olmadığı saptanmıştır. ANAHTAR KELİMELER: Sığır besiciliği, ekonomik analiz, değişken fiyatlı programlama, normatif arz fonksiyonu, arz elastikiyeti.