Ankara ili Gölbaşı ilçesinde yetişkin kadınların antropometrik ölçümleri ve beslenme alışkanlıkları üzerinde bir araştırma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜLYA YARDIMCI
Danışman: AYŞE ÖZFER ÖZÇELİK
Özet:ÖZET DOKTORA TEZİ ANKARA İLÎ GÖLBAŞI İLÇESİNDE YETİŞKİN KADINLARIN ANTROPOMETRİK ÖLÇÜMLERİ VE BESLENME ALIŞKANLIKLARI ÜZERİNDE BİR ARAŞTIRMA HÜLYA YARDIMCI Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Ev Ekonomisi (Beslenme Bilimleri) Anabilim Dalı Danışman: Doç. Dr. Ayşe Özfer ÖZÇELİK Bu araştırma Ankara ili Gölbaşı ilçesinde yetişkin kadınların antropometrik ölçümlerinin alınması, alınan ölçümlerin var olan standart veya referans değerlerle karşılaştırılması, beslenme alışkanlıklarının belirlenmesi amacı ile planlanmış ve yürütülmüştür. Tabakalı rastgele örnekleme yöntemi ile seçilen 650 kadın araştırma kapsamına alınmıştır. Araştırmaya alman tüm kadınlara genel bilgileri, beslenme alışkanlıkları, antropometrik ölçümleri ve besin tüketim sıklıklarının belirlendiği anket formu uygulanmıştır. Aynı kadınlar arasından rasgele seçilen 130 kadının 24 saati hatırlatma yöntemi ile bir günlük besin tüketimi ve bir günlük fiziksel aktiviteleri alınmıştır. Beden kitle indeksine (BKİ) göre kadınların % 26.3'ü normal (BKİ= 20.0-24.9 kg/m2), % 30.5'i hafif şişman (BKİ= 25.0-29.9 kg/m2) ve % 38.9'u şişman (BKİ= >30 kg/m2) olarak bulunmuştur. Kadınların BKİ' lerinin; medeni durum, sigara içme durumu, menopoz durumları, egzersiz durumları, vücut yapılan, öğün sayısı, öğün atlama durumu ve yemek yeme şekline göre farklılık gösterdiği yapılan istatistiksel analizler sonucu bulunmuştur (p<0.01). Bel çevresi ve bel kalça oranlarının yaş, BKİ ve çocuk sayılan arasındaki ilişkinin de istatistiksel olarak önemli olduğu belirlenmiştir (p<0.01). Kadınların yaşa göre üst orta kol çevresi, triseps deri kıvrım kalınlığı (TDKK), subskapula deri kıvrım kalınlığı (SDKK) ölçümleri, üst orta kol kas çevresi, üst orta kol kas alanı ve üst orta kol yağ alanı referanslarda belirtilen persentil değerleri ilekarşılaştırıılmıştır. Yaş ile bu parametreler arasındaki korelasyonlar önemli bulunmuştur (p< 0.05). Yapılan istatistiksel analiz sonuçlarına göre yaş ile çocuk sayısı, toplam gebelik sayısı, BKİ, bel çevresi, bel-kalça oranı, üst orta kol çevresi, triseps deri kıvrım kalınlığı, vücut yağ yüzdesi ve yağsız vücut kütlesi gibi çeşitli parametrelerle pozitif yönlü, çocuk sayısı ile evlilik yaşı, gebelik yaşı, ilk gebelikten önceki vücut ağırlığı ile negatif yönlü ilişkiler saptanmıştır (p<0.01). Kadınların (n=130) bir günlük besin tüketimlerinden elde edilen sonuçlara göre % 64.6'smın enerji, % 51.5'inin protein, % 23.8'inin C vitamini, % 30.8'inin tiamin, % 43.1'inin riboflavin, % 8.5'inin kalsiyum, % 53.8'inin fosfor, % 22.3'ünün demir, % 26.9'unun niasin, % 24.6'sınm A vitamini günlük önerilen alım miktarının (DRI) % 67-133'ü arasında olduğu saptanmıştır. Fiziksel aktivite formlarından elde edilen sonuçlara göre kadınların (n=130) günlük enerji harcaması ortalama (±Sx) 2 139.97 ±25.2 kkal/gün, vücut ağırlığı başına düşen enerji harcaması ortalama 3 1.46 ± 0.55 kkal/kg/gün. bazal metabolizma hızı (BMH) ise ortalama 1341.64 ± 6.01 kkal/gün, vücut ağırlığı başına düşen ortalama BMH 19.72 ± 0.27 kkal/kg/gün olarak belirlenmiştir. Ortalama fiziksel aktivite düzeyi (PAL) değeri ise 1.58 ± 0.01 'dir. Kadınların dinlenme için harcadıkları süre ortalama 7.96 ± 1.73 saat, çok hafif aktiviteler için 9.82 ± 3.87 saat, hafif aktiviteler için 6.07 ± 3.69 saat ve orta düzey aktiviteler için 4.32 ± 2.83 saattir. 2005, 205 sayfa ANAHTAR KELİMELER: Yetişkin kadın, antropometrik ölçüm, beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite.