Hastanelerde Yeniden Yatışların Nedenleri ve Maliyetinin Analizi: Kalp ve Damar Hastalıkları Örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEKİYE ERSOY
Danışman: İsmail Ağırbaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hastanelerde Yeniden Yatışların Nedenleri ve Maliyetinin Analizi: Kalp ve Damar Hastalıkları Örneği Kalp ve damar hastalıklarında yeniden yatışlar yaygındır ve sağlık hizmetleri maliyetinin önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Yeniden yatışların önlenmesi ile sağlık hizmetlerinin kalitesi iyileştirilirken sağlık harcamaları kontrol altına alınmaktadır. Bu araştırmanın amacı, 01.01.2018–31.12.2019 tarihleri arasında Sivas NH'nin ve CÜH'nin kardiyoloji servisine yatan kalp yetmezliği hastaları ile CÜH'nin kalp ve damar hastalıkları servisine açık kalp ameliyatı için yatan hastaların hastaneye yeniden yatış hızlarını, nedenlerini ve maliyetlerini belirlemek ve iki hastanenin kalp yetmezliği hastalarının bulguları arasında incelemede bulunmaktır. Hastaneye yeniden yatan ve yatmayan hastaların özellikleri tanımlayıcı istatistikler ile belirlenmiş Ki-kare ve Mann-Whitney U testleri ile karşılaştırılmıştır. Yeniden yatışlara neden olan faktörlerin belirlenmesinde ise lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. Kalp yetmezliği hastaları için 30 ve 90 gün içerisinde NH'de gerçekleşen indeks yatış ile ilişkili ve planlansız yeniden yatış hızı sırasıyla %6,34, %16,59; CÜH'de ise sırasıyla %10,62 ve %29,45 bulunmuştur. CÜH'de açık kalp ameliyatı olan hastalar için 30 ve 90 gün içerisinde gerçekleşen indeks yatış ile ilişkili ve planlansız yeniden yatış hızı sırasıyla %13,49, %16,67 bulunmuştur. Kalp yetmezliği için en sık yatış nedenleri her iki hastane için dispne ve/veya ödem ile diyet ve/veya ilaç ve medikal tedaviye uyumsuzluk olarak bulunmuştur. Açık kalp ameliyatı olan hastaların en sık yeniden yatış nedenleri ise, yara yerinde enfeksiyon ve/veya kanama ve/veya hematom ile plevral efüzyondur. Hastaneye yeniden yatan ve yatmayan kalp yetmezliği hastaları hastanelere göre incelendiğinde her iki hastanede hipertansiyon, diabetes mellitus, koroner arter hastalığı ve ritim bozukluğu hastalıklarından en az birine sahip olan ve birden fazla eşlik eden hastalığı olan, kalp pili, protezi ve stent geçmişi olan hastaların yeniden yatış olasılığı yüksek bulunmuştur. Açık kalp ameliyatı olan hastalar açısından yeniden yatan ve yatmayan hastalar karşılaştırıldığında ise yatış süresi, eşlik eden hastalık sayısı, diabetes mellitus, KOAH ve kalp yetmezliğine sahip olmak yeniden yatış olasılığını arttıran önemli risk faktörleri olarak bulunmuştur. Lojistik regresyon analizi sonuçlarına göre ise, kalp yetmezliği hastaları için NH'de yeniden yatış olasılığını arttıran faktörlerin yatış süresi, hipertansiyon, böbrek hastalığı, koroner arter hastalığı, ritim bozuklukları, kalp pili, protezi veya stent işlemi geçmişi; CÜH'de yaş, diabetes mellitus ve bypass geçmişi olduğu bulunmuştur. CÜH'de açık kalp ameliyatı olan hastalar için yeniden yatış olasılığını arttıran faktörlerin ise diabetes mellitus, KOAH ve kalp yetmezliği hastalıkları olduğu bulunmuştur. Kalp yetmezliği hastaları için toplam indeks yatış maliyeti ve ortalama yeniden yatış maliyeti; NH'de sırasıyla 1.554.287,00 ₺ ve 1.895,47 ₺, CÜH'de sırasıyla 465.490,00 ₺ ve 1.594,14 ₺ olarak hesaplanmıştır. CÜH'de açık kalp ameliyatı olan hastalar için indeks yatış maliyeti 2.588.940,93 ₺, ortalama yeniden yatış maliyeti 10.273,58 ₺ olarak hesaplanmıştır. Tüm hasta gruplarında yeniden yatışların ortalama maliyetleri karşılaştırıldığında en yüksek ortalama maliyetin açık kalp ameliyatı olan hastalar üzerinde gerçekleştiği bulunmuştur. Sağlık hizmeti sunanların hizmet kalitesini iyileştirme ve maliyetleri kontrol altına alma hedeflerini gerçekleştirebilmeleri için hangi alanlara odaklanacaklarının belirlenmesinde ülke genelinde yeniden yatış hızları ve nedenlerine ilişkin çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu nedenle kalite ve maliyetlere odaklanan yeniden yatışları azaltma programları gibi sağlık sistemine katkı sağlayabilecek ve geri ödeme mekanizmalarına entegre edilebilecek, ülke koşullarına, sağlık sisteminin yapısına uyum sağlayabilecek güncel düzenlemelerin yapılması önerilmektedir. Anahtar Sözcükler: Hastane Yönetimi, Kalp ve Damar Hastalıkları, Sağlık Politikası, Yeniden Yatışlar, Yeniden Yatış Hızı, Yeniden Yatış Maliyetleri, Yeniden Yatış Nedenleri.