Ortaöğretim okulları öğrencilerine yönelik disiplin düzenleme ve uygulamalarının çocukların temel hak ve özgürlükleri bağlamında değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİMİN YÖNETİMİ VE POLİTİKASI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PELİN TAŞKIN
Danışman: YASEMİN KEPENEKCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada Ankara ilindeki genel ortaöğretim kurumlarında (genel kamu ve genel özel) görev yapan yönetici ve öğretmenler ile öğrenim gören öğrencilerin görüşleri doğrultusunda, ortaöğretim öğrencilerine yönelik disiplin düzenleme ve uygulamalarının, çocukların temel hak ve özgürlüklerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği araştırmada veriler, Ankara ilinin 9 merkez ilçesinden 9'u kamu, 6'sı özel ortaöğretim kurumunda okuyan toplam 15 öğrenci, 9'u kamu, 6'sı özel ortaöğretim kurumunda çalışan toplam 15 öğretmen ve 9'u kamu, 6'sı özel ortaöğretim kurumunda görev yapan toplam 15 okul yöneticisi olmak üzere, toplam 45 kişiyle yüzyüze görüşülerek toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak katılımcıların MEB Ortaöğretim Kurumları Ödül ve Disiplin Yönetmeliği'nin ve okullarındaki disiplinle ilgili uygulamaların, eğitim hakkı, özel hayatın gizliliği hakkı, düşünce ve ifade özgürlüğü ve dernek, toplantı ve gösteri yürüyüşü özgürlüğüne etkisine ilişkin görüşlerini belirlemek üzere görüşme formları hazırlanmıştır. Toplanan veriler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, katılımcıların disiplin ve okulda ve sınıfta disiplin kavramlarına ilişkin olumlu görüşlere sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin eğitim hakkına ilişkin görüşlerinin çoğunlukla süreç boyutuna ilişkin olduğu belirlenirken, öğretmen ve yöneticilerin görüşlerinde çoğunlukla eğitimin hukuksal yönüne vurgu yaptıkları saptanmıştır. Öte yandan uygulanan disiplin cezalarının eğitim hakkına etkisinin, cezaların türüne veya katılımcı gruplarına göre farklılaştığı belirlenmiştir. Araştırmada, öğrencilerin tamamının özel hayatın gizliliği hakkına mutlak biçimde sahip olduklarına inandıkları saptanırken, öğretmen ve yöneticilerin, öğrencilerin bu haklarının belirli sınırlar dahilinde söz konusu olabileceğine inandıkları tespit edilmiştir. Eğitim hakkında olduğu gibi, disiplin uygulamalarının özel hayatın gizliliği hakkına etkisi bakımından görüşlerin, katılımcı gruplarına göre farklılaştığı saptanmıştır. Araştırmada öğrencilerin düşünce ve ifade özgürlüğünü söz söyleme hakkı olarak algıladıkları sonucuna ulaşılırken, öğretmen ve yöneticilerin, öğrencilerin bahsedilen özgürlüklerinin sınırlı olduğuna inandıkları saptanmıştır. Düşünce ve ifade özgürlüğü bakımından, disiplin düzenleme ve uygulamalarının anılan özgürlüğe etkisine ilişkin görüşlerin, yapılan eylemin amacına ve katılımcı grubuna göre farklılaştığı belirlenmiştir. Öğrencilerin dernek, toplantı ve gösteri yürüyüşü özgürlüğünü kavramsal olarak bildikleri belirlenmiştir. Öğrencilerin söz konusu özgürlüğe sahip olduğuna inanan öğrenciler belirtilen özgürlüğe ilişkin herhangi bir sınır ifade etmezken, öğretmen ve yöneticilerin çeşitli sınırlar öne sürdükleri belirlenmiştir. Öte yandan disiplin düzenleme ve uygulamalarının, dernek, toplantı ve gösteri yürüyüşü özgürlüğüne etkisine ilişkin görüşlerin, düşünce ve ifade özgürlüğünde olduğu gibi, yapılan eylemin amacına ve katılımcı grubuna göre farklılaştığı belirlenmiştir. Son olarak, disiplin düzenleme ve uygulamalarının, belirtilen temel hak ve özgürlüklerini etkilememesi için katılımcıların sundukları önerilere, rehberlik hizmeti sunulması, okul içinde yaptırım uygulanması, ceza yerine ödül verilmesi gibi öneriler örnek gösterilebilir.