Sovyet sonrası coğrafyada devlet ve milliyetçilik: Estonya, Ukrayna ve Kazakistan örnekleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uluslararası İlişkiler Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2009
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: UTKU YAPICI
Danışman: EREL TELLAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:1991 yılında Sovyetler Birliği'nin dağılması, Sovyet sonrası coğrafi alanda birçok sorunun ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu sorunlar arasında etnik milliyetçilik, potansiyel bir istikrarsızlık kaynağı olarak dikkat çekmektedir. On beş bağımsız devletin ortaya çıkması, Sovyetler Birliği'nin dağılmasının bir diğer sonucunu oluşturmaktadır. Sovyet sonrasının yeni bağımsız devletlerine hâkim olan milliyetçilik anlayışlarının devlet içi ve uluslararası ilişkileri etkileme potansiyellerinin varlığı, bu ülkelerdeki devlet-milliyetçilik ilişkisinin ayrıntılı bir biçimde çözümlenmesini gerektirmiştir. Tez çalışması, sözkonusu ilişkiyi üç örnek ülke üzerinden (Estonya, Ukrayna ve Kazakistan) çözümleme hedefine yönelmiştir.Çalışmanın temel tezi, Sovyet sonrası Estonya, Ukrayna ve Kazakistan'ın Brubakerci anlamıyla ?millileştirici devletler? olduklarıdır. Bir başka ifadeyle üç devlet de, bir etno-kültürel çekirdeğe dayanmış ve ?çekirdek milletin? kültür ve dilini destekleyip yaymak aracılığıyla nüfusunu homojenleştirme yönünde politikalar izlemiştir. Üç devlet de ana hatlarıyla millileştirici olmakla birlikte, bu devletlerin ?millileştiricilik düzeylerinde? derin farklılıklar vardır. Devletlerin yasal metinleri, kimlik, ekonomi ve güvenlik politikaları incelendiğinde Estonya'da etnik kimlik, Kazakistan'da yurttaşlık vurgusu ağır basan bir milliyetçilik anlayışının devlet düzleminde tutunum bulduğu ortaya çıkmaktadır. Ukrayna'da ise devlete hâkim olan milliyetçilik anlayışı dönemsel değişimlere uğramıştır. 2005 yılında Viktor Yuşçenko'nun iktidara gelmesinin ardından yurttaşlığa dayalı milliyetçilik, yerini etnik milliyetçi söylem ve uygulamaları ön plana alan bir anlayışa bırakmıştır.