Ayaktan kemoterapi uygulamasının kanser hastalarında anksiyete-depresyon-insomniya kümesi üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BARIŞ DOĞUKAN IŞIKOĞLU
Danışman: FİLİZ ÇAY ŞENLER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: İnsomniya, uykunun çeşitli basamaklarına ait yakınmalarla karakterize heterojen semptomlar topluluğudur. Etyolojisinde birçok medikal veya non-medikal neden mevcuttur. Kanserli hasta grubunda insomniya sık görülmektedir. Kemoterapi insomniyanın nedenleri arasında gösterilmektedir. Bu çalışmada kanser hastalarında kemoterapinin insomniya-anksiyete-depresyon kümesi üzerine olan etkisini değerlendirmeyi amaçladık. Materyal-Metod: Çalışmaya 18 yaş üzeri, yeni tanı ya da primer onkolojik hastalığı nüks eden, en son kemoterapisini en erken 1 yıl önce alan toplam 217 hasta dahil edildi. 76 hasta çeşitli nedenlerle çalışmadan çıkarıldı. (exitus, sık hospitalizasyon, kemoterapi tedavisini bırakma gibi..) Hastalara kemoterapi öncesi ve en erken kemoterapi başlangıcından 2 ay sonra olmak üzere sosyodemografik ve klinik bilgi formu, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği, Pittsburgh Uyku Kalite Ölçeği uygulandı. Elde edilen veriler istatistiksel olarak karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışma grubunda medyan yaş 60 olup hastaların çoğu yeni tanı ve geç evre hastalardan oluşmaktaydı. En sık kanser alt tipleri akciğer ve meme kanserleri olarak saptandı. Bu çalışmada; KT öncesi dönemde aktif psikiyatrik morbiditeye sahip olma anksiyete ve depresyon için ve kadın cinsiyet anksiyete için, KT öncesi ve sonrası dönemde ağrı varlığı anksiyete-depresyon ve insomniya için istatistiksel olarak anlamlı risk faktörleri olarak saptanmıştır. Bu risk faktörlerinin yanı sıra istatistiksel olarak anlamlı olmasa da bazı risk faktörleri saptanmıştır. Bunlar; KT sonrası dönemde kadın cinsiyet ve KT öncesi dönemde 65 yaş ve üzerinde olma anksiyete için, KT sonrası dönemde ileri evre hastalığı olma depresyon için, KT öncesi dönemde kadın cinsiyette olma ve 65 yaş üzeri ileri evre hastalığı olma insomniya için ortaya konulmuştur. Kemoterapi öncesi ve sonrası dönem arasında anksiyete, depresyon ve PSQI skorları açısından anlamlı fark izlenmemiştir. Tartışma: Literatürde kemoterapi insomniya etiyolojisinde rol oynayan etkenler arasında bildirilse de çalışmamızda bu konuyla ilgili olarak anlamlı ilişki gösterilememiştir. Ayrıca insomniya konusunda tetikleyici olabileceği düşünülen anksiyete ve depresyon ile ilgili olarak da kemoterapi ile anlamlı ilişki gösterilememiştir. Anahtar Sözcükler: Kemoterapi, insomniya, anksiyete, depresyon, PSQI skoru, kanser