Sağlam çocuk izleminde yenidoğan döneminde rutin göz muaeyenesi sırasında kırmızı refle testine ilişkin aile hekimlerinin bilgi düzeyi ve farkındalığı
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEDA COŞKUN
Danışman: AYŞE GÜLSEN CEYHUN PEKER
Özet:Amaç: Ankara ili merkez ilçelerde bulunan üniversite ve eğitim araştırma hastanelerinde çalışan aile hekimlerinin yenidoğan dönemi sağlam çocuk izlemi rutin göz muayenesi sırasında kırmızı refle testine ilişkin bilgi düzeyi ve farkındalığını değerlendirmektir. Araştırmadan elde edilecek verilerin sonuçları doğrultusunda, sağlam çocuk izlemi rutin göz muayenesi sırasında kırmızı refle testine yönelik yapılacak çalışmalar ve uygulamalar için öneriler geliştirilmesine katkıda bulunulması hedeflenmiştir. Gereç-yöntem: Tanımlayıcı nitelikteki bu araştırma için, 01 Eylül- 31 Aralık 2015 tarihleri arasında Ankara ili merkez ilçelerde bulunan üniversite ve eğitim araştırma hastanelerinde çalışan 224 aile hekimininden çalışmaya katılmayı kabul eden 175 hekime, alt seçenekler içeren toplam 31 soru ile hekimlerin yaşı, cinsiyeti, mesleki özgeçmişleri ve yenidoğan dönemi sağlam çocuk izlemi rutin göz muayenesi sırasında kırmızı refle testine ilişkin bilgi düzeyi ve farkındalığı sorgulayan anket formları dağıtılmıştır, anket formlarını yanıtlayan 175 hekim (%78,125) çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırmaya katılmayan hekim sayısı 49'dur. Bunlar hastanelerin semt polikliniklerinde, acil rotasyonu, dış rotasyon (Çocuk Hastalıkları) ve RİA kursunda oldukları için ankete katılamamışlardır. Elde edilen veriler SPSS for Windows 11.5 bilgisayar programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analizde tanımlayıcı istatistiksel yöntemlerin yanı sıra sağlam çocuk izlemi yenidoğan döneminde rutin göz muayenesi sırasında kırmızı refle testine ilişkin aile hekimlerinin bilgi düzeyi ve farkındalığını belirlemeye yönelik verilen cevaplar arasında demografik değişkenler açısından farklılık olup olmadığı ki-kare analizi ile belirlenmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılan 175 hekimin %38,3'ü erkek , %61,7'si kadındır. Bir yıldan az bir süredir çalışan hekimler %61'5'dir. %75,4'ü Eğitim ve Araştırma Hastanesinde, %24,6'sı Üniversite Hastanesinde çalıştığını belirtmiştir. Araştırmaya katılan hekimlerin %42,9'u çalıştığı sağlık kuruluşunda sağlam çocuk izlemi yapmadığını belirtmiştir. Hekimlerin %34,3'ü yenidoğan döneminde rutin göz taraması yapmadığını belirtmiştir. 30 yaş altı hekimlerin %30,8'i yenidoğan döneminde rutin göz taraması yaparken, bu oran 40 yaşın üstündeki hekimlerde %41,2'dir (p=0,479). %41,6'sı çocuk hasta bakmadığından yenidoğan döneminde neden rutin göz taraması yapmadığını belirtmiştir. Hekimlerin %84,5'nin rutin göz muayenesinde kırmızı refle testini duyduğu saptanmıştır. Eğitim ve Araştırma Hastanesinde çalışan hekimlerin %85,6'sı kırmızı refle testini duyduğunu belirtirken, Üniversite Hastanesinde bu oran %79,1'dir (p=0,31). 30 yaş altı hekimlerin %80,6'sı kırmızı refle testinin oftalmoskop ile yapıldığını belirtirken, 40 yaş üstü hekimlerde bu oran %63,7'dir (p=0,42). Kırmızı refle testi normal gözden simetrik olarak yansır; parlak kırmızı-sarı renk oluşturur.'' ifadesine hekimlerin %86,7'si ''evet'' yanıtı vermiştir. Kırmızı refle testi tüm birinci basamak doktorları tarafından devamlı muayenenin bir parçası olarak yapılmalıdır.'' ifadesine hekimlerin %89,8'i ''evet'' yanıtı vermiştir. %48,7'si sağlam çocuk izlemi yenidoğan döneminde rutin göz taramasını yapabilmek için eğitim gerektiğini ifade etmiştir. Sonuç: Bu çalışmada; hekimlerin %65,7'si yenidoğan döneminde rutin göz taraması yapmadığı halde; % 85,2'sinin kırmızı refle testi ile ilgili farkındalığının olması; yeterli pratik ve eğitim olduğunda testin aile hekimliğinde uygulanabilmesi adına yüz güldürücüdür. Kırmızı refle testine ilişkin bilgi düzeyi ve farkındalığının yeterli olması; aile hekimliğinde 2015 yılında müfredata konulan görme tarama rehberiyle ilgili yapılacak çalışma sonuçları içinde önemli olabileceğini vurgulamak gerekir. Hekimlerin kırmızı refle testi ile ilgili bilgi düzeyi ve farkındalığında, çalışılan kuruma ve yaş dağılımınına göre anlamlı fark olmaması olasılıkla eğitim almış olan hekim sayısının yeterli sayıda olmamasından kaynaklanmaktadır. Hekimlerin %48,7'sinin sağlam çocuk izlemi yenidoğan döneminde rutin göz taramasını yapabilmek için eğitim gerektiğini ifade etmesi çalışmamızda saptanan bir diğer sonuçtur.