Sosyalleştirme Yaklaşımı Çerçevesinde Etkili Ebeveynlik
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANSU ALSANCAK AKBULUT
Danışman: Dilek Sarıtaş Atalar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı etkili ebeveynliği alan özelinde sosyalleştirme yaklaşımı çerçevesinde incelemektir. Bu amaçla üç ayrı çalışma gerçekleştirilmiştir. İlk çalışmada farklı sosyalleştirme alanlarında ebeveynlik kalitesini ölçmek amacıyla Sosyalleştirme Alanı Özelinde Ebeveyn Görüşmesi (SAÖEG) geliştirilmiş ve psikometrik özellikleri incelenmiştir. İkinci çalışmada SAÖEG'nin tümdengelimli içerik analizi yürütülmüş ve alan özelinde sosyalleştirme yaklaşımının savlarının günlük yaşamda ebeveyn- çocuk etkileşimindeki yansımalarına dair bilgi edinilmiştir. Üçüncü çalışmada ise bu tez çalışmasının birinci çalışmasındaki bulguların tekrar edilip edilmediği incelenmiş, farklı sosyalleştirme alanları arasındaki etkileşimler nitel olarak incelenmiş ve annelerin etkili ebeveynlik bilgisi ile ebeveynlik davranışlarının kalitesinin gelişimsel çocuk çıktılarıyla ilişkileri incelenmiştir. Birinci çalışmanın katılımcılarını 35-76 ayları arasında çocuğu olan 82 anne, ikinci çalışmanın katılımcılarını birinci çalışmanın veri setinden seçkisiz olarak belirlenen 50 anne ve üçüncü çalışmanın katılımcılarını 47-72 ayları arasında çocuğu olan 72 anne ve baba oluşturmuştur. Birinci çalışmanın bulguları SAÖEG'nin geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğuna dair kanıtlar sunmuştur. İkinci çalışmanın nitel analiz bulguları alan özelinde sosyalleştirme yaklaşımı ile annelerin çocuklarıyla olan günlük yaşam etkileşimlerinin çoğunlukla tutarlı olduğunu göstermiştir. Üçüncü çalışmanın bulguları ise SAÖEG ile elde edilen bulguların gücünün ve güvenilirliğinin yüksek olduğunu göstermiştir. Farklı sosyalleştirme alanlarının birbiriyle sıklıkla etkileşim halinde olduğuna dair örnekler sunulmuştur. Ayrıca, annelerin etkili ebeveynlik bilgisi ile çocukların gelişimsel çıktıları (kızgınlık saldırganlık, uyum ve olumlu sosyal davranışlar) arasında annelerin ebeveynlik davranışlarının kalitesinin ve çocukların duygu düzenleme becerilerinin seri aracılık etkileri olduğu görülmüştür. Bulgular güncel alanyazın ışığında tartışılmıştır.