Terminal dönemdeki kanser hastalarına uygulanan tıbbi yaklaşımlar ve destek tedavilerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2006
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE DORUK
Danışman: FİLİZ ÇAY ŞENLER
Özet:ÖZET Terminal Dönemdeki Kanser Hastalarına Uygulanan Tıbbi Yaklaşımlar ve Destek Tedavilerinin Değerlendirilmesi Amaç: 1- Terminal dönem kanser hastalarında uygulanan tıbbi yaklaşımları ve görülen semptomları tanımlamak, 2- Hasta yalanlarının hastane yatışıyla ilgili beklentilerini ve evde tıbbi bakım ile ilgili düşüncelerini öğrenmek, 3- Hasta ve yakınlarının uygulanan tıbbi işlemler ve tedavilerle ilgili görüşlerini öğrenmek. Yöntem:: Retrospektif olarak 2004 yılında klinikte yatarken eksitus olan hastalar ile Ekim 2004 ve Ağustos 2005 arasında prospektif olarak takip edilen hasta grupları, uygulanan kemoterapiler, invaziv işlemler, hastanede yatarken gelişen morbiditeler ve intravenöz uyulanan destek tedavileri açısından karşılaştırıldı. Prospektif çalışmada ayrıca, hasta yakınlarına, hastane yatışı ile ilgili beklenti anketi dolduruldu. Hasta ve hasta yakınlarına haftalık olarak hasta semptomları, hastane personeli davranışları, hastanede uygulanan tıbbi yaklaşımlar ile ilgili düşünceleri soruldu. Ölümden sonra 3 ile 6 ay arasında hasta yakınları ile hastanede yaşadıkları süreçle ilgili önerileri konusunda görüşmeler yapıldı. Bulgular: Retrospektif çalışma grubu ile prospektif çalışma grubu arasında kemoterapi yaklaşımları, hastanede gelişen morbiditeler, uygulanan invaziv işlemler arasında farklılık saptanmadı, (sırasıyla p=0.689, p=0.677, p=0.908). Prospektif çalışmada ağrı, iştahsızlık, bulantı, kusma, kabızlık, nefes darlığı, uykusuzluk semptomları olan hasta sayısında anlamlı azalma saptandı (sırasıyla p=0.002, p=0.004, p=0.004, p=0.013, p=0.000, p=0.003, p=0.008). Anket çalışmalarında, hasta yakınları, hastane yatışından %68 oranında semptomatik düzelme olmasını beklediklerini belirttiler, ilk ankette hastaların %74'ü, hasta yakınlarının %92'si; son doldurulan ankette hastaların %60'ı, hasta yakınlarının %64'ü doktor tarafından gerekli her şeyin yapılmasını istediler Evde tıbbi bakım konusunda ise hasta yakınlarının herhangi bir fikri yoktu. Hasta yakınları hastane personelinden, hastalan için ilgi ve empatik yaklaşım beklediklerini belirttiler ve tekrarlayan haftalarda bu beklentilerinin karşılandığım ifade ettiler (%90'i). Sonuç: Klinikte yattıkları süreçte, uygulanan destek tedavisi hastaların birçok semptomlarını tedavi etmekte başarılı bulundu. Ancak hem retrospektif, hem prospektif çalışmada kemoterapiler, invaziv işlemler, tetkikler konusunda yaklaşımlar agresifti ve bazıları terminal bakım ilkeleri ile uyumlu değildi. Terminal bakım konusunda rehber oluşturulması gerekmektedir. Evde tıbbi bakım konusunda hasta yakınlarının hiçbir fikri yoktur. Bu konuda hasta ve hasta yakınlarının bilgilendirilmesi ve cesaretlendirilmesi, aynı zamanda, evde bakım konusunda sağlık hizmeti sağlamayı planlayan kurumların bu eksiklik konusunda bilgilendirilmesi gerekmektedir. Sağlık personeli büyük oranda beklentileri karşılamaktadır. Anahtar Sözcükler: Destek tedavisi, kanser, terminal dönem hasta bakımı 52