Kan bankacılığı donörlerinde kök hücre bilgi ve farkındalık düzeyinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, KÖK HÜCRE VE YENİLEYİCİ TIP ANABİLİM DALI (DİSİPLİNLERARASI), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NEJLA YILDIZ
Danışman: ASUMAN SUNGUROĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hematopoetik kök hücre nakli, kemik iliği hastalıkları başta olmak üzere birçok hastalık grubu için tek umut haline gelmiştir. Naklin yapılabilmesi ise ancak HLA uyumu en üst düzeyde olan donörü bulmaktan geçmektedir. Bu bağlamda akraba içi uygun donörü olmayan hastalar için, ülkemizde Sağlık Bakanlığı bünyesinde "Kemik İliği Bankası (TÜRKÖK)" oluşturulmuştur. Sağlık Bakanlığı bünyesinde 2013 yılında oluşturulan TÜRKÖK Birimi 2015 yılında aktif hale gelmiştir. Sağlık Bakanlığı'ndan elde edilen veriler ışığında, 2019 yılı Aralık ayına kadar sisteme kazandırılmış 565.699 adet donör bulunduğu belirlenmiştir. Mevcut donör havuzu ile ülkemizde nakile ihtiyaç duyan hastaların %68'ine uyumlu donör bulunabildiği de bilinmektedir. %68'lik oranın %90'lara çekilmesi ise ancak toplumdaki bireylerin bu konudaki bilgi düzeyini ölçmekten geçmektedir. Bu doğrultuda yapılan çalışma ile toplumdaki bireylerin HSC konusunda bilgi ve farkındalık düzeyinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Elde edilen verilen ışığında kök hücre konusunda parça parça bilgilerin olduğu fakat sistematik bir bilgi bütünlüğünün bulunmadığı tespit edilmiştir. Katılımcıların %39,3'ünün TÜRKÖK Biriminden haberdar olmadığı, %71,1'inin hematopoetik kök hücre bağışında bulunmadığı, %68,5'inin kök hücre konusunda yeterince tanıtım ve bilgilendirme yapılmadığını düşündükleri ve %65,1'inin Türk Kızılayı'na hematopoetik kök hücre bağışında bulunabileceklerini bildiği saptanmıştır. Ayrıca %44,3'ünün kendisini nelerin beklediğini bilmediği için yani bilgi yetersizliği nedeniyle bağışta bulunmadığı tespit edilmiştir. Yukarıda yer verilen verilere ek olarak elde edilen veriler doğrultusunda bilgi ve farkındalığın arttrılması için yapılacak uygulamalar ile bağışçı sayısının arttırılması sağlabilecektir. Mevcut eksikliklerin giderilmesi konusunda Sağlık Bakanlığı ve Türk Kızılayı'na oldukça yük düşmektedir. Bu konuda yapılacak tanıtımlar, sosyal platformun aktif kullanılması, kurumlara düzenlenecek eğitim programları ve hizmet içi eğitimler ile bu konudaki eksikliklerin giderilmesi sağlanarak donör kazanımını arttırmak mümkündür. Oluşturulan kemik iliği bankasında donör sayısı ne kadar fazla ise, hastaya uyumlu donörün bulunma ihtimali de o kadar fazladır. Bu nedenle HSC bağışı hakkında toplumun bilinçlendirilmesi ve farkındalığın arttırılması gerekmektedir. Yaklaşık 600.000 bine ulaşmış donör havuzunun sayısının arttırılması ile daha fazla insana yaşama şansı sunulabileceği unutulmamalıdır.