Parlamento kararları çerçevesinde soykırım iddialarının yabancı basında yeniden inşası (1965-2007)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü, Tarih Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2011

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YILDIZ DEVECİ BOZKUŞ

Danışman: NEŞE ÖZDEN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ermeni soykırım iddiaları ve bunlara ilişkin Parlamento kararlarında SoğukSavaş döneminde nasıl bir değişim ve dönüşümün yaşandığı bu doktora tezininkonusudur. Bu çerçevede soykırım tartışmalarının ötesinde uluslararası kamuoyundave yabancı basında konunun nasıl ele alındığı ve nasıl bir bakış açısı ile konuyayaklaşıldığı değerlendirilmiştir.Bu çalışma altı bölümden oluşmaktadır. Tezin Giriş bölümünde, Soğuk Savaşdünyasından hareketle, 1915 Olayları'nın 1945 sonrasında hangi aşamaya ulaştığı veErmeni meselesinin 1948 Soykırım Sözleşmesi ve İnsanlığa Karşı Suçlar kapsamındadeğerlendirilip değerlendirilemeyeceği sorgulanmaya çalışılmıştır.Tezin Birinci Bölümü'nde, Ermeni Sorunu'nun oluşum evrelerindeki temeldinamikler, Cumhuriyetin kuruluş yıllarında konunun ele alınış biçimi ve sorununnasıl uluslararası bir boyut kazandığı hususlarına değinilmiştir. Bu bölümde ayrıcaSoykırım iddiaları açısından 1965 yılının önemi, Ermeni terörü ve AvrupaParlamentosu kararıyla ilgili değerlendirmelerde bulunulmuştur.Çalışmanın İkinci Bölümü'nde, geçmişten günümüze hangi ülkelerinparlamentolarında soykırım iddialarını kabul ettiği, bunun gerekçeleri ve kararlarınkarşılaştırmaları ile söz konusu ülkeler hakkında kısa tanıtım bilgilerine yerverilmiştir.Kararların alındığı dönemde Avrupa kamuoyu ile Avrupa basınının ErmeniSorunu'na nasıl yaklaştığının değerlendirildiği Üçüncü Bölüm'de, Almanya, Belçika,Fransa, İngiltere, İsviçre ve İtalya basınları incelenmiştir.ABD ve Rus basınının ele alındığı Dördüncü Bölüm'de, biri soykırımiddialarını kabul etmiş olan Rusya diğeri ise soykırımın kabul ettirilmesi için yoğunçalışmaların yürütüldüğü bir ülke olan ABD'nin Ermeni Sorunu'na bakışıaktarılmıştır.IIErmenistan ile Azerbaycan basınının değerlendirildiği Beşinci Bölüm'de,Soykırım iddialarının doğrudan muhatabı olan iki ülkenin, 1915 Olayları'na veTürkiye'ye ilişkin tutumları, birbirlerine bakışlarının şekillenmesini etkileyenfaktörler ile bu ülkelerin soykırımı kabul eden ülkelere yönelik tutumlarıdeğerlendirilmiştir.Akdeniz ve Ortadoğu ülkelerinin Ermeni meselesiyle ilgili yayınlarınındeğerlendirildiği Altıncı Bölüm'de, İran, İsrail, Mısır ve Kıbrıs Rum Yönetimi'ninErmeni iddialarıyla ilgili hangi konulara ağırlık verdiği, konuyu, siyasi, dini vecoğrafi olarak değerlendirip değerlendirmediği ve bu konunun hangi ülkelerde içsiyaset malzemesi olarak kullanıldığı ele alınmıştır.Tezin Sonuç Bölümü'nde ise, Ermeni Sorunu'nun Soğuk Savaş'ta ve sonrasında,parlamento kararları aracılığıyla boyut değiştirdiği ve bu kapsamda konununbasındaki yansımaları kıyaslamalı olarak yorumlanmıştır.Bu çalışma, birincil kaynak olarak Başbakanlık Basın Yayın EnformasyonDairesi Başkanlığı belgelerine, soykırımı kabul etmiş olan ülkelerin parlamentokararlarına ve Basın organlarına yansıyan haberlere dayanmakta olup, konuyla ilgiliolarak daha önce yerli ve yabancı dille yapılmış çalışmalara da yer verilmiştir.