Dental cerrahi işlemler sonrasında kemik rejenerasyonunda kullanılmak üzere büyüme faktörü ve antibiyotik yüklü nanopartikül, film ve greft materyali kombinasyonlarının hazırlanması ve değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, FARMASÖTİK TEKNOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MİRAY İLHAN
Danışman: MÜGE KILIÇARSLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, dental kemik rejenerasyonunda kullanılmak üzere kemik morfogenetik protien ve klindamisin fosfat yüklü polimerik nanopartikül ve bu nanopartiküllerin yüklendiği film veya greftle elde edilen formülasyonların hazırlanması ve in vitro - in vivo değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Dişlerin etrafını saran kemik doku travmatik, patolojik veya fizyolojik sebepler ile kaybedilebilmekte ve bu durum diş kaybı ile sonuçlanabilmektedir. Bu nedenle dental cerrahi alanındaki çalışmalar, dişlerin etrafındaki kemik kaybını engellemek ve kemik rejenerasyonu üzerine yoğunlaşmıştır. Son yıllarda, kemik rejenerasyonunda önemli rolleri olan büyüme faktörleri üzerine çalışmalar yoğunlaşmış ancak, kısa yarı ömürleri, uygulama zorlukları ve ancak yüksek doz faktör varlığında biyoaktivitesinin sağlanabilmesi gibi nedenlerle kullanımları sınırlı kalmıştır. Bunun yanında, rejeneratif tedaviler sonrası iyileşmenin aksamaması ve ideal rejenerasyon elde edilebilmesi için büyüme faktörleri ile birlikte tedavilerde antimikrobiyallerin kullanımı ile konak cevabının module edilmesi önerilmektedir. Tedavideki bu gereksinimlerden dolayı, kemik morfogenetik protein ve klindamisin fosfatı aynı ilaç şeklinde içeren formülasyonların hazırlanması ile rejenerasyon derecesinin artırılabileceği düşünülmüştür. Çalışma kapsamında öncelikle planlanan polielektrolit kompleks (PEC) filmleri oluşturabilmek için aljinat ve kitozan ile ayrı ayrı film denemeleri yapılmıştır. Bu ön denemelerin ışığında film dökme yöntemi ile klindamisin fosfat yüklü PEC filmler oluşturulmuştur. Klindamisin fosfatı ve büyüme faktörünü ayrı ayrı veya bir arada içeren nanopartiküller ise emülsiyon oluşturma çözücü buharlaştırma yöntemi ile üretilmiştir. Ardından ideal formülasyonlar seçilmiş ve nanopartikül-film ve nanopartikül-greft kombinasyon formülasyonları hazırlanmıştır. Filmlerin özelliklerinin incelenmesi için DSC analizi, viskozluk, kalınlık ve ağırlık ölçümleri, işlem etkinliği, in vitro çözünme hızı deneyi, adezyon testleri, FTIR analizi, SEM ve mikro-BT analizleri; nanopartiküllerin özelliklerinin incelenmesi için zeta potansiyel, partikül büyüklüğü ve partikül büyüklük dağılımı incelemeleri, işlem etkinliği, in vitro çözünme hızı deneyi, SEM ve mikro- ve nano-BT analizleri gerçekleştirilmiştir. Daha sonra seçilen formülasyonlar kemik dejenerasyonu oluşturulmuş dişi Wistar albino ratlara uygulanmış ve gerçekleşen rejenerasyon histopatolojik ve mikro-BT incelemeleri ile değerlendirilmiştir. Sonuç olarak iki etken maddeyi ayrı ayrı ve birlikte içeren ideal formülasyonlar hazırlanmış, in vivo uygulamalar sonucunda da oluşturulmuş formülasyonların kemik rejenerasyonunda etkili olduğu ve kombine ilaç tedavisinin tek bir ilaç taşıyıcı sistemde verilmesinin en etkin tedavi şekli olduğu bulunmuştur. İlerleyen yıllarda periodontal ve dental tedavide kullanılması ve patentlenebilmesi mümkün olan formülasyonlar geliştirlebilmiştir. Anahtar sözcükler: Greft, Kemik morfogenetik protein, Klindamisin fosfat, Nanopartikül, Polielektrolit kompleks film