Hemodiyaliz seans maliyetinin faaliyet tabanlı maliyetleme ve geleneksel maliyetleme yöntemi ile karşılaştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, SAĞLIK KURUMLARI YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERYEM TURGUT
Eş Danışman: GÖKHAN NERGİZOĞLU, İSMAİL AĞIRBAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dünya'da en temel sağlık sorunlarından birini oluşturan kronik hastalıklar giderek artmakta, hastalara, hizmet sunuculara ve sağlık sistemine büyük bir yük getirmektedir. Kronik böbrek hastalığı, hem önemli bir halk sağlığı sorunu hem de sağlık sistemleri açısından önemli bir finansal sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Hastalığın giderek artan sıklığı ve tedavi edilen hastaların sayısındaki artış tedavi için yapılan harcamaları artırmakla birlikte ülkelerin bütçesinden sağlık için daha çok finansal kaynak ayrılmasına sebep olmaktadır. Bu araştırma, böbrek fonksiyonları bozulmuş hastaların yaşamını sürdürmesi için kullanılması gerekli tedavi yöntemlerinden biri olan hemodiyaliz tedavisi kapsamında ortaya çıkan işlem ve uygulamaların gerçek maliyetlerini objektif olarak ortaya koyabilmeye odaklanmaktadır. Bu kapsamda araştırmanın temel amacı, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbni Sina Hastanesi Nefroloji Bilim Dalı Hemodiyaliz Ünitesi'nde sağlık hizmeti sunumunda ortaya çıkan maliyetleri, maliyet muhasebesi tekniği olarak hem geleneksel maliyetleme yöntemi hem de faaliyet tabanlı maliyet yöntemi (FTM) kullanarak analiz etmektir. Çalışmada, maliyet analizi belli bir döneme ait veriler ile yapıldığı için kesitsel ve tanımlayıcı özellikte bir araştırma niteliğindedir. Araştırma kapsamında maliyet verileri için hastanenin 2018 yılına ait tıbbi, idari, mali ve istatistiki verileri kullanılmıştır. Hemodiyaliz işlemine ait faaliyetlerin ve faaliyet sürelerinin belirlenmesine ilişkin veriler ise araştırmacı tarafından zaman etüdü yönteminden yararlanılarak elde edilmiştir. Çalışma kapsamında elde edilen veriler bilgisayar ortamına aktarılarak toplanan verilerin analizinde Microsoft Excel paket programı kullanılmıştır. Elde edilen veriler hem geleneksel maliyet analizi hem de FTM yöntemleriyle analiz edilerek seans başına hemodiyaliz maliyeti hesaplanmıştır. Analizler neticesinde, geleneksel maliyet analizi kapsamında, ikinci dağıtım sonrası seans başına hemodiyaliz birim maliyeti 236,59 TL (49,13 $); üçüncü dağıtım sonrası seans başına hemodiyaliz birim maliyeti ise 238,52 TL (49,53 $) olarak hesaplanmıştır. FTM analizi sonucunda hemodiyaliz seans maliyeti ise 198,18 TL (41,16 $) olarak hesaplanmıştır. Çalışma sonucunda, hem geleneksel maliyet analizi ve FTM analizi kapsamında elde edilen seans başına hemodiyaliz maliyetleri arasında hem de çalışma sonucunda elde edilen seans başına hemodiyaliz maliyetleri ile Sağlık Uygulama Tebliği fiyatları arasında önemli farklılıkların olduğu tespit edilmiştir. Çalışma kapsamında ulaşılan hemodiyaliz seans maliyetinin geri ödeme kurumu fiyatından yüksek olduğu tespit edilmiştir. FTM yöntemi ile hesaplanan maliyetin, geleneksel maliyetleme yöntemi ile hesaplanan maliyetten daha ayrıntılı ve daha gerçeğe yakın bilgi sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma sonucunda, hemodiyaliz seans maliyetinin hastaneye geri ödenen fiyattan yüksek olması nedeni ile hastanenin verimliliği artırıcı uygulamalar geliştirmesi ve geri ödeme fiyatlarının artırılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Faaliyet Tabanlı Maliyetleme, Geleneksel Maliyet Analizi, Hemodiyaliz, Kronik Böbrek Hastalığı, Maliyet Analizi.