Hint alt kıtasında sûfî-selefî mücadelesi bağlamında İslâm'da iç barışın korunması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TEMEL İSLAM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SAEYD RASHED HASAN CHOWDURY
Danışman: Vahit Göktaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bugün Hint alt kıtasında, özellikle Bangladeş, Hindistan ve Pakistan'da yaşayan yaklaşık 500 milyon Müslüman, bu bölgeyi dünyadaki Müslüman insan gücünün merkezlerinden biri hâline getirmiştir. Hint alt kıtası artık çok etnikli ve çok dinli bir bölgedir. İslâm, bu alt kıtanın tarihinin ve kültürünün ayrılmaz bir parçası olmuştur. İslâm, başlangıcından bu yana bölge halkına büyük katkılarda bulunmuştur ve olmaya da devam etmektedir. Ancak Hint alt kıtası'ndaki Müslümanlar günümüzde çeşitli sorunlarla karşı karşıyadır. Bir yandan iç ve dış komplolar sürmektedir. Öte yandan da sûfîler ve selefîler başta olmak üzere iki grup Müslüman, mezhepçi öğretilerini yaymaya çalışırken çeşitli meselelere de müdahil olmaktadırlar. Sûfîler ve selefîler, dini faaliyetlerini yaymak için çeşitli medreseler ve camiler kurmaktadırlar. Şu anda da bir grubun mensuplarının başka bir grup tarafından dînî kurum kurmaya çalışırken dövülmesi, öldürülmesi gibi korkunç olaylar da yaşanmaktadır. Bütün bu olaylar İslâm'ın güzelliğini bozmaktadır. Bu nedenle tezde, Selefîlerin aşırılık yanlısı politikaları ve bazı sûfîlerin sapkın faaliyetleri nedeniyle İslâm'ın bozulması, Hint alt kıtası Müslümanlar tarafından bir "araştırma sorunu" olarak görülmektedir. Bu sorunu İslâm tarihi ışığında analiz etmeye çalışıp ve bu sorunun nasıl aşılacağına dair bir öneride bulunulmaktadır. Bu çalışma üç bölümden oluşacaktır. Tezin ilk bölümde sûfîlerin Hint alt kıtası'na gelişine ve faaliyetlerine odaklanacaktır. İkinci bölümde ise Selefîlerin Hint alt kıtası'na gelişi, doktrinleri ve faaliyetleri ile ilgilenecektir. Üçüncü bölümde de Sûfîler ve Selefîler arasındaki ihtilafın bağlamı üzerine tarihsel bir tartışmayı 'Gruplararası İlişkiler Teorisi', 'Eleştirel Teorisi' ve 'Radikalizm Teorisi' çerçevesinde analiz edip Hint alt kıtası'ndaki Sûfîler ve Selefî Müslümanların nasıl uzlaştırılabileceğine ve ayrıca farklılıklarını çözmenin yollarına 'Fikir Birliği' teorisi çerçevesinde değerlendirilecektir. Hint alt kıtası'ndaki Sûfî-Selefî ihtilafı bağlamında bugüne kadar akademide neredeyse hiçbir şey yapılmadığından bu çalışmanın akademideki ilk çalışma olacağı düşünülmektedir. Bu çalışmanın Hint alt kıtası Müslümanlarının birlik ve beraberliğinde önemli bir rol oynayacağı ümit edilmektedir.