Orta Anadolu şartlarında Holştayn ırkı sığırlarda bazı verim özellikleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ZOOTEKNİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2004
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖNDER SEHAR
Danışman: CEYHAN ÖZBEYAZ
Özet:ÖZET Orta Anadolu Şartlarında, Holştayn Irkı Sığırlarda Bazı Verim Özellikleri Bu çalışma da Koçaş Tarım İşletmesinde yetiştirilen 275 baş Holştayn ırkı sığırların 1994-2000 yıllarına ait kayıtları oluşturmuştur. Araştırmada; mevsim, yıl, buzağılama yaşı ve laktasyon sayısının süt ve döl verimi özelikleri ile üreme etkinliği ve buzağılarda yaşama gücü üzerine etlisi incelenmiştir. Araştırma sonucunda laktasyon verimi; kış, ilkbahar, yaz ve sonbahar mevsim gruplarına göre sırasıyla 6464,0; 6594,1; 6330,2; 6213,1kg, laktasyon süresi aynı sıra ile 298,3; 298,3; 295,6; 295,0 gün olarak bulunmuştur. Mevsim ve yıl ortalamaları arasındaki farklılık istatistiki açıdan önemlidir (P<0,01; P<0,001). Laktasyon sayısı ve yaş grubu laktasyon verimleri arasındaki farklılık istatistiki olarak önemsiz bulunmuştur. Laktasyon süresi mevsim, yıl, laktasyon sayısı ve yaş gruplarında istatistiki olarak önemli bulunmamıştır. Laktasyon veriminin en yüksek olduğu ilkbahar ve kış mevsimlerinde laktasyon süreleri de en uzundur. Mevsim, laktasyon sayısı ve buzağılama yaşının kuruda dönem süresine etkisi önemli bulunmamıştır. Yıl ortalamaları arasındaki farklılık ise istatistiki açıdan önemlidir (P<0,001). Döl verimi özelliklerinden ilk tohumlama ve buzağılama yaşı üzerine tohumlama mevsiminin etkisi istatistik olarak önemsiz, yılın etkisi önemli bulunmuştur (P<0,001). İlk tohumlama yaşı sürüde 542,3 gün, ilk buzağılama yaşı 830,6 gün olmuştur. Servis periyodu, laktasyon sayısı grubunda sırasıyla; 11 0,2; 106,9; 94,9; 105,6; 121,5; 119,5 gün bulunmuş ve ortalamalar arası farklılıklar istatistiki olarak önemli olmuştur (P<0,05). Mevsimlere göre servis periyodu değerleri, kış, ilkbahar, yaz ve sonbaharda sırasıyla 118,9; 109,5; 97,7; 112,7 gün 89bulunmuştur. Mevsim ortalamaları arasındaki farklar önemli bulunmuştur (P<0,05). Yıl ve buzağılama yaşı gruplarında ortalamalar arası farklar önemsizdir. Bütün gruplarda buzağılama aralığı değerleri arasındaki farklılığın istatistiki önemde olmadığı tespit edilmiştir. Buzağılama aralığı genel olarak 389,3 gün olarak hesaplanmıştır. Gebelik başına tohumlama sayısı, mevsim gruplarında 1,61-1,81 arasında bulunmuş ve bu özellik bakımından mevsimler arasında önemli farklılık saptanmıştır (P<0,05). Bu özellik yıl grubunda 1,21-1,91 arasında, laktasyon sayısı grubunda 1,34-2,31 arasında, yaş grubunda 1,20-2,26 arasında değerler almış ve her üç grupta farklılık istatistiki önemdedir (PO.001). Gebelik süresi, tohumlama yılı ve tohumlama mevsimi gruplarında ortalamalar arası farklılık istatistiki olarak önemli bulunmamış, laktasyon sayısı (262,8-286,3 gün) ve buzağılama yaşı (262,8-286,3 gün) gruplarında istatistiki olarak önemli bulunmuştur (P<0,001; P<0,05). Gebelik oranı, kısırlık oranı, buzağılama oranı, ikiz doğum oranı, abort ve ölü doğum oranlan sırasıyla; %96,19; 3,81; 94,11; 4,14; 2,16 ve 4,14 olarak bulunmuştur. Üreme etkinliği yıllara göre %94,98 ile %100 arasında; mevsimlere göre ise %97,22 ve %95,53 arasında değişmektedir. Buzağılarda yaşama gücü oranları 30, 90 ve 180 gün yaşlarda sırasıyla %94,4; 92,5 ve 92,3 olarak tespit edilmiştir. Buzağılarda yaşama gücüne, doğum yılının ve mevsiminin etkisinin istatistiki önemde olduğu tespit edilmiştir (P<0,001). Cinsiyetin ve ana yaşının yaşama gücüne etkisi istatistiki önemde bulunmamıştır. 90Sonuç olarak, Orta Anadolu şartlarında bir Holştayn sürüsü için elde edilen bu değerler, Türkiye ortalamasına göre oldukça iyidir. İşletmenin imkanları sürünün süt ve döl veriminin daha da geliştirilmesine uygundur. Bunun için sürü idaresinde gerekli tedbirlerin alınması gerekir. Anahtar kelimeler: Çevresel faktörler, döl verimi, Holştayn, süt verimi, üreme etkinliği, yaşama gücü. 91