Divanü Lugti't-Türk'e göre XI. yüzyıl Türk lehçe bilgisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Edebiyatı Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2009

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AKARTÜRK KARAHAN

Danışman: JALE DEMİRCİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Eski Türkçe döneminin son halkası sayılan Karahanlı Türkçesi döneminde, standart dilin yanı sıra bazı lehçe ve ağızların bulunduğunu Kâşgarlı Mahmud'un D?v?nu Lu??ti't-Türk adlı eserinden öğrenmekteyiz. Bu eserde XI. yüzyıl Türk boyları ve bunlara ait Türk lehçeleri, sosyolojik ve lingüistik verilere göre sınıflandırılmış, Türk lehçelerinin seslik, biçimlik ve söz varlığı düzeyinde özellikleri nakledilmiştir. Kâşgarlı Mahmud, Türk illerinden derlediği lehçe malzemesini Karahanlı Türkçesi ile karşılaştırmış, XI. yüzyıl Türk lehçelerinin standart dilden ayrıldığı noktaları ve lehçelerin ayırıcı özelliklerini ilk kez dile getirmiştir.Bugün modern Türk lehçelerinde görülen ses, biçim ve söz varlığı özelliklerinin bir kısmının D?v?nu Lu??ti't-Türk'te ilk biçimlerini görebiliriz. Modern Türk lehçelerini sınıflandırmada ölçüt olan önemli dil verilerinin, XI. yüzyılda tespit edilmesi önemlidir. Bu tezde, Kâşgarlı Mahmud'un D?v?nu Lu??ti't-Türk adlı eserinde naklettiği Türk lehçelerinin dil özellikleri, tarihî ve modern Türk lehçeleriyle karşılaştırılarak değerlendirilmiştir.Anahtar sözcükler:Kâşgarlı Mahmud, D?v?nu Lu??ti't-Türk, Eski Türk lehçeleri, Modern Türk lehçeleri