Kırgızların İslamiyeti kabulü
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İSLAM TARİHİ VE SANATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ JUSUBALİEV
Danışman: SEYFETTİN ERŞAHİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Jusubaliev, Ali, Kırgızların İslâmiyeti Kabulü, Doktora Tezi, Danışman: Prof. Dr. Seyfettin Erşahin, 241 s. Türkistan bozkırlarında uzun süre göçebe bir yaşam süren Kırgızlar, Karahanl.lar döneminde Müslümanlarla çeşitli ilişkiler içerisine girmiş ve devam eden süreçte İslâm dinini kabul etmeye başlamışlardır. Bu tür göçebe bir toplumun, İslâm gibi yeni bir dini hangi sebeplerle ve ne türden bir süreç içerisinde kabul ettiğini ve kültüründe, bu yeni dine nasıl bir yer biçtiğini tespit etmek hem son derece güç hem de bir o kadar yararlı bir ilmi çabadır. Tezimizde Kırgızlar'.n İslâm dinini kabul etmeleri merkeze alınmış ve üç bölümde incelenmiştir. Giriş kısmında, araştırmanın konusu ve amacı, kullanılan metot ve kaynaklar hakkında bir değerlendirme yapılmış ve Kırgızlar'ın İslamlaşma öncesi durumu hakkında genel bilgilere yer verilmiştir. Birinci bölümde Kırgızlar'ın İslâmiyeti kabulü, Karahanl.lar, Çağataylar ve Hokand Hanlığı olarak dönem dönem incelemeye tabi tutulmuştur. Zira Kırgızların İslamlaşması esas itibariyle bu dönemlerde gerçekleşmiştir. Ayrıca Kırgızların Altın Ordu topraklarında yaşamalar. sebebiyle bu bölgedeki İslamlaşma sürecine de değinilmiştir. İkinci bölümde Kırgızlar'ın İslâmlaşmasını Sağlayan Etkenler ayrıntılı şekilde ele alınmıştır. Bu hususta Kırgızların İslamlaşma serüveni sosyal, kültürel, dini, siyasi, ekonomik ve tasavvufi etkenler çerçevesinde aydınlatılmıştır. Araştırmada Kırgızlar'ın İslamlaşma aşamasında tasavvuf etkeninin ağırlık kazandığı görülmüştür. Üçüncü bölümde Kırgız kültüründe İslâmın yeri açıklanmıştır. Zira bir toplumun yeni dini kabul ediş süreci, ancak o toplumun ait olduğu kültür kaynaklarından ve kendi öz dinamiklerinden yola çıkılarak hakkıyla incelenebilir. Ayrıca bu bölümde Kırgızların dini eğitim ve İslami dindarlık düzeyleri hakkında da aydınlatıcı bilgiler verilmiştir. Sonuç kısmında da Kırgızların İslamiyet'i kabulü değerlendirilmiştir. Bu konuda Kırgızlar'ın İslamlaşma aşamasının uzun dönem içerisinde gerçekleştiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte Kırgız toplumunun İslamlaşma tarihinin Altın Ordu Devleti ile de sık. irtibat içerisinde olduğu belirlenmiştir.