Türkiye sinemasında namus ve beden denetimi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, RADYO TELEVİZYON VE SİNEMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERMİN ÇAKMAK
Danışman: SEMİRE RUKEN ÖZTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada namusun kadın bedeni denetiminde oynadığı rol ve Türkiye sinemasında namus olgusunun eril temsil mekanizmalarına eklemleniş biçimi tartışılmıştır. Çalışmada, Türkiyede toplumsal güce sahip iktidar alanlarının namus olgusuna dair söylemlerini ve eylemlerini okumak amacıyla ulusçuluk sol ve İslamcılığı örnekleyen politik filmlerin yanı sıra namusu kültür ve gelenekle ilişkilendirerek oryantalist düşünceyi yeniden üreten filmlerin ve geleneksel anlatı kalıplarından sıyrıldığı öngörülen, yönetmen sineması olarak adlandırılabilecek filmlerin sosyolojik ve feminist analizi yapılarak şu tür sonuçlara ulaşılmıştır: Politik filmler Yeşilçam sineması boyunca devam eden iyi kadın kötü kadın zıtlığını ahlaki bir zemin üzerinden yeniden inşa ederek namuslu ve namussuz kadın imgelerine dönüştürmekte, karşıtı olduğu düşünceye dair politik bir eleştiri getiremeyip öteki kadınların ahlaksız olduğunu ve bu ortamın ahlaksız kadınlar yarattığını söylemekten öteye gidememektedirler. 2000 sonrasında üretilen ve içselleştirilmiş oryantalizmi örnekleyen filmler ise geleneğin değişmez, namusun ise ataerkil iktidarın değil geleneğin sonucu olduğuna dair oryantalist düşünceyi yeniden ürettiği gibi güçsüz, çaresiz ve şiddet mağduru kadın karakterler aracılığıyla oryantalist klişeleri onaylar. Dahası bu filmler eril sinemasal anlatımla kesişerek kurtarıcı erkek imgesini güçlendirir ve boyutlandırır. Yönetmen sineması kapsamına girebilecek filmlerde ise kadın karakterin iyi ve kötü oluşunu belirlemede namus olgusunun sıklıkla kullanıldığı, filmlerin anlatı yapılarında bu zıtlığın kısmen gevşediği görülse de kadınların bedenlerini erkeklere ait kılan eril algının tamamen terk edilmediği görülmektedir.