Ozonun biyofilm üzerindeki antibakteriyel etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Diş Hekimliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU NAMAZOĞLU
Danışman: FİRDEVS TULGA ÖZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada OzonyTronX® cihazı ile 60 s. ozon gazı uygulaması, Cervitec®Plus, Duraphat® cila ve ozon ile diğer ajanların birlikte kullanılmasının, diş çürüklerine neden olduğu bilinen biyofilm yapısının kalınlığı ve canlılığı üzerindeki etkinliğinin in-situ koşullarda konfokal lazer tarama mikroskobu ile karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmamız, kliniğimize başvuran yaşları 11- 14 arasında değişen, üst çenesinde diş eksikliği bulunmayan tamamen sağlıklı 5'i yüksek çürük aktiviteli 5'i çürüksüz olmak üzere toplam 10 çocuk üzerinde gerçekleştirilmiştir. İn-situ koşullarda biyofilm elde etmek için çocukların üst çenelerine, üzerinde sığır dişlerinden elde edilmiş 6 adet örneğin yer aldığı, özel akrilik plaklar hazırlanmıştır. Bir sığır dişinden hassas kesit alma cihazı yardımı ile ~2mm genişliğinde ~3mm yüksekliğinde kesitler alınmış otaklavda steril edilmiştir. Örnekler, plak üzerinde hazırlanmış bukkal çıkıntı içine gömülmüş bu sayede biyofilm yapısı çevreden gelebilecek zararlı etkilere karşı korunmuştur. Örneklerin plaklara yerleştirilmesini takiben katılımcılara plakları 6, 24 ve 48 saat süreyle taşımaları gerektiği anlatılmıştır. Her bir saatin sonunda örnekler plaktan dikkatli bir şekilde alınmış aynı sığır dişinden elde edilmiş diğer 6 örnek ise plaklara yerleştirilmiştir. Örneklerin plaklardan uzaklaştırılmasını takiben laboratuar işlemlerine geçilmiştir. Çürüksüz 5 kişinin yer aldığı grup Grup-1, yüksek çürük aktivitesine sahip 5 kişinin bulunduğu grup ise Grup- 2 olacak şekilde ayrılmıştır. 6. saatin sonunda grup-1'e ait örneklerden rastgele seçilmiş 1 örnek 1 dk boyunca fizyolojik salin ile yıkanmış, ardından OzonyTronX® cihazı kullanılarak 60s boyunca 3. seviyede ozon tedavisi uygulanmıştır. 2. Örnek 1dk fizyolojik salin ile yıkanmış ardından 1 dk boyunca Cervitec®Plus cila uygulanmıştır. Örnekler fizyolojik salin ile tekrar yıkandıktan sonra ozon tedavisi uygulanmıştır. 3. örnek 1dk fizyolojik salin ile yıkanmış sonrasında 1dk boyunca Duraphat® cila uygulanmıştır. Tekrardan fizyolojik salin ile yıkanan örneklere ozon tedavisi uygulanmıştır. 4.örnek 1dk boyunca fizyolojik salin ile yıkanmış ardından 1dk boyunca Cervitec®Plus cila uygulanmıştır. 5. örnek 1dk boyunca fizyolojik salin ile yıkanmış ardından 1dk boyunca Duraphat® cila uygulanmıştır. 6.örnek sadece 1dk boyunca fizyolojik salin ile yıkanmıştır. Bu tedavi prosedürünün aynısı tüm katılımcılar için 24 ve 48 saat plak taşıdıktan sonrada da uygulanmıştır. Grup-2 ye ait katılımcılardan 6, 24 ve 48 saat sonunda elde edilen örnekler de rastgele olacak şekilde seçilmiş ve Grup-1' e uygulanan tedavi prosedürleri aynı şekilde uygulanmıştır. Örneklere uygulanan tedavi prosedürü sonrası tüm örnekler ethidum bromide ve floresan diacetate boyaları ile boyanmıştır. Boyama işlemini takiben konfokal lazer tarama mikroskobunda değerlendirilmiştir. Çalışmamızda gruplar arasında canlı mikroorganizma sayısı ve cansız hücre oranları yönünden farkın önemliliği Kruskal Wallis testiyle incelenirken, gruplar içindeki farkın önemliliği ise Mann Whitney U testiyle değerlendirilmiş, p 0.05). Başarı sıralaması 6. saat için yüksek çürük aktiviteli ve çürüksüz iki grupta da; ozon gazının Chx ile birlikte uygulanması > ozon gazının fluor ile birlikte uygulanması > ozon gazının tek başına uygulanması > Chx' in tek başına uygulanması > fluorun tek başına uygulanması > salin; 24. saatte yüksek çürük aktiviteli grupta; ozon gazının Chx ile birlikte uygulanması = ozon gazının fluor ile birlikte uygulanması > ozon gazının tek başına uygulanması = Chx' in tek başına uygulanması > fluorun tek başına uygulanması > salin; 24. saatte çürüksüz grupta; ozon gazının Chx ile birlikte uygulanması > ozon gazının fluor ile birlikte uygulanması > ozon gazının tek başına uygulanması > Chx' in tek başına uygulanması = fluorun tek başına uygulanması > salin şeklindedir. 48. saatte yüksek çürük aktiviteli grupta; ozon gazının Chx ile birlikte uygulanması > ozon gazının fluor ile birlikte uygulanması > ozon gazının tek başına uygulanması > Chx' in tek başına uygulanması > fluorun tek başına uygulanması > salin şeklindedir. 48. saatte çürüksüz grupta; ozon gazının Chx ile birlikte uygulanması = ozon gazının fluor ile birlikte uygulanması > ozon gazının tek başına uygulanması = Chx' in tek başına uygulanması > fluorun tek başına uygulanması > salin şeklindedir. Konfokal lazer mikroskobu kullanılarak elde edilen biyofilm canlılık değerlerinin istatistiksel analizi sonucu, zaman geçtikçe biyofilm canlılık oranlarının arttığı ancak bu artışın istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık yaratmadığı bulunmuştur (p>0.05). Antimikrobiyal ajanlar ise her bir zaman diliminde canlı bakteri yüzdelerini istatistiksel olarak anlamlı şekilde düşürmüştür (p ozon gazının tek başına uygulanması > ozon gazının fluor ile birlikte uygulanması > Chx' in tek başına uygulanması > fluorun tek başına uygulanması > salin şeklindedir. 24 .saatte yüksek çürük aktiviteli grupta; ozon gazının Chx ile birlikte uygulanması > ozon gazının fluor ile birlikte uygulanması > ozon gazının tek başına uygulanması > Chx' in tek başına uygulanması > fluorun tek başına uygulanması > salin, çürüksüz grupta; ozon gazının Chx ile birlikte uygulanması = ozon gazının fluor ile birlikte uygulanması > ozon gazının tek başına uygulanması > Chx' in tek başına uygulanması > fluorun tek başına uygulanması > salin şeklindedir. 48. saatte ise yüksek çürük aktiviteli grupta; ozon gazının Chx ile birlikte uygulanması > ozon gazının fluor ile birlikte uygulanması = ozon gazının tek başına uygulanması > Chx' in tek başına uygulanması > fluorun tek başına uygulanması > salin; çürüksüz grupta, ozon gazının Chx ile birlikte uygulanması > ozon gazının fluor ile birlikte uygulanması > ozon gazının tek başına uygulanması > Chx' in tek başına uygulanması > fluorun tek başına uygulanması > salin şeklindedir. Çalışmamızdan elde edilen bulgulara dayanarak, ozon gazının biyofilm bakterileri üzerine etkili bir ajan olması nedeniyle özellikle klinikte rutin olarak kullanılan fluor cilaya alternatif olarak kullanılabileceği bununla birlikte antimikrobiyal etkisini artırmak adına fluor cila ve Chx cila ile kombine kullanımının daha etkili sonuçlar verebileceğini düşünmekteyiz. Ayrıca ozon gazı ile etkin bir antimikrobiyal etki sonrası, fluor cila kullanımının fluorun remineralize edici özelliğinden dolayı oluşabilecek çürük lezyonlarının gelişimini de daha iyi durdurulabileceği kanısındayız. Ancak biyofilm bakterilerinin sahip olduğu avantajlar nedeni ile antimikrobiyal ajanların etkilerinin zaman geçtikçe azaldığı ve bu nedenle biyofilm yapısının doğasının daha iyi anlaşılabilmesi ve ozon gibi etkili ajanların dirençli biyofilm üzerine etkinliğinin nasıl daha da fazla artırılabileceğiyle ilgili klinik çalışmaların yapılması gerektiği düşüncesindeyiz.