Yapabilirim" sosyal duygusal öğrenme programının okul öncesi çocuklarının sosyal becerilerine, akran ilişkilerine ve yürütücü işlevlerine etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ÇOCUK GELİŞİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP APAYDIN DEMİRCİ
Danışman: Müdriye Yıldız Bıçakçı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, "Yapabilirim" Sosyal Duygusal Ögrenme Programının okul öncesi çocukların sosyal becerilerine, akran ilişkilerine ve yürütücü işlevlerine etkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmada, nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, anasınıfına devam eden çocuklar arasından amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilen 94 çocuk oluşturmuştur. Çocukların 47'si deney grubu ve 47'si kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Araştırma verilerinin toplanmasında çocuk ve aileleri hakkında demografik bilgi edinmek için "Genel Bilgi Formu", çocukların sosyal becerilerini değerlendirmek için Gresham ve Elliott (2008) tarafından geliştirilen Tutkun ve Dinçer (2019) tarafından Türkçe'ye uyarlanmış olan "Sosyal Beceri Geliştirme Sistemi-Derecelendirme Ölçeği" çocukların akran ilişkilerini değerlendirmek için Fantuzzo, Mendez ve Tighe (1998) tarafından geliştirilen Ahmetoğlu, Acar ve Aral (2017) tarafından Türkçeye uyarlanan "Penn Etkileşimli Akran Oyun Ölçeği Öğretmen Formu" ve çocukların yürütücü işlev becerilerini değerlendirmek için Downes ve ark. (2017) tarafından geliştirilen Büyükkaymaz ve Yıldız-Bıçakcı (2021) tarafından Türkçeye uyarlanan "Okul Öncesi Yürütücü İşlevler Görev Değerlendirme" formları kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, "Yapabilirim" Sosyal Duygusal Öğrenme Programı uygulanan deney grubundaki çocukların sosyal becerilerinde ve akran ilişkilerinde anlamlı farklılık olduğu belirlenirken (p ,05). Ayrıca deney grubuna son testten dört hafta sonra uygulanan kalıcılık testi ile eğitimin etkisinin korunduğu görülmüştür (p>.05). Deney grubunda yer alan öğretmenlerin görüşleri ise uygulanan "Yapabilirim" Sosyal Duygusal Öğrenme Programının çocukların; akranlarla iletişim, iş birliği, paylaşma, duygularını anlama, duygularını ifade etme gibi sosyal duygusal becerilerini; sırasını bekleme, isteklerini gerektiğinde erteleme, yönergeleri akılda tutma ve yeniliklere uyum sağlama gibi yürütücü işlev becerilerini olumlu yönde etkilediğine yöneliktir.