Yaşlılarda uyku kalitesi ve uykusuzluk şiddetinin kan basıncı üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Geriatri Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALPEREN ONUR İŞLER
Danışman: MURAT VARLI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yaşlılarda Uyku Kalitesi ve Uykusuzluk Şiddetinin Kan Basıncı Üzerine Etkilerinin Değerlendirilmesi Giriş ve Amaç: Uyku bozukluğu yaşlanmayla birlikte artmaktadır. Non-dipper kan basıncı paterninin hedef organ hasarıyla ilişkili olduğu bildirilmiştir. Bu çalışmada yaşlılarda uyku bozukluğunun diurnal kan basıncı üzerine etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır Hastalar ve Yöntem: Kesitsel özellikteki bu çalışmaya Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Geriatri Bilim Dalı Servisi'ne yatan 65 yaş ve üstü hastalar dahil edildi. Pittsburg Uyku Kalite İndeksi'ne (PUKİ) göre 50 vaka grubu 50 kontrol grubu olan, Uykusuzluk Şiddeti İndeksi'ne (UŞİ) göre 45 vaka 55 kontrol grubu olan toplam 100 katılımcı dahil edildi. 24 saatlik kan basıncı ölçümü ambulatuar cihaz ile yapıldı.Ayrıca vaka kontrol grupları yaş, cinsiyet, beden kitle indeksi, eşlik eden kronik hastalıklar, çok yönlü geriatrik değerlendirme, bazı laboratuvar değerleri, antihipertansif ilaç sayısı ve çeşitleri bakımından da karşılaştırıldı. Bulgular: Uyku bozukluğu olan yaşlılarda en fazla şikâyet uykuya geçiş süresi ile ilgili bulundu. Uyku bozukluğu olan grupta koroner arter hastalığı oranı daha yüksekti. Hipertansiyon ve diğer ek hastalıklar açısından gruplar arasında fark yoktu. Lawton ve Brody EGYA (Enstrümental Genel Yaşam Aktiviteleri) skoru uyku bozukluğu olan grupta daha düşüktü. Geriatrik Depresyon Ölçeği skoru uyku bozukluğu olan grupta daha yüksek çıktı. Uykusu bozuk olan grupta alkalen fosfataz değeri daha yüksekti, albümin değeri daha düşüktü. 24 saatlik kan basıncına bakıldığında UŞİ'ye göre uyku bozukluğu olan grupta uyku bozukluğu olmayan gruba göre gece sistolik kan basıncı ortalamaları ve gece ortalama arteriyel basınç değerleri daha yüksek bulundu (p=0,037 ve p=0,037). Katılımcıların kan basınçlarının gündüz gece farklarına bakıldığında, ters dipper kan basıncına sahip birey sayısı UŞİ' ye göre uyku bozukluğu olan grupta 24 (%53,3), uyku bozukluğu olmayan grupta 14 (%25,5) bulundu (p=0,012). Non-dipper ve dipper patern açısından gruplar arasında fark bulunmadı. Antihipertansif çeşitlerine bakıldığında uyku bozukluğu olmayanlarda anjiyotensin dönüştürücü enzim inhibitörü kullanım oranı daha yüksekken, uyku bozukluğu olanlarda beta bloker kullanımının daha yüksek oranda olduğu görüldü. Sonuç: Yaşlılarda uyku bozukluğu nokturnal ters dipper tansiyon oranlarında artışla ilişkili bulunmuştur. Uyku bozukluğunun tanınması ve tedavisi birçok sağlık problemine yol açan hedef organ hasarının önüne geçebilir. Anahtar Sözcükler: Yaşlılar, uyku bozukluğu, diurnal kan basıncı