Sigara kullanmayan tip 2 diyabetlilerde akdeniz diyeti uyumu ile diyetsel ileri glikasyon son ürünü alımı arasındaki ilişki

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BÜŞRA DEMİRER

Danışman: HÜLYA YARDIMCI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji Polikliniği'ne başvuran 19-64 yaşları arasındaki çalışmaya katılmaya gönüllü sigara kullanmayan 55 kadın 41 erkek toplam 96 Tip 2 diyabetli birey ile yürütülmüştür. Çalışmanın amacı; sigara kullanmayan Tip 2 diyabetli bireylerin dAGE alımları ile Akdeniz diyeti uyumunun ve bazı biyokimyasal parametrelerin ilişkisini değerlendirmektir. Çalışmada veriler anket formu ile yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Anket formu katılımcıların sosyodemografik özelliklerini, bazı sağlık bilgilerini, genel beslenme alışkanlıklarını, üç günlük besin tüketim kayıtlarını, besin tüketim sıklıklarını ve miktarları, Akdeniz diyeti uyum ölçeğini içermektedir. Ayrıca katılımcıların bazı antropometrik ölçümleri araştırmacı tarafından alınmış ve bireylerin bazı biyokimyasal parametreleri hasta dosyalarından kendi istekleri doğrultusunda alınmıştır. Çalışmaya katılan bireylerin ortalama yaşı 50,1±8,9 yıl; ortalama diyabet süreleri 10,8±8,2 yıldır. Çalışmada Tip 2 diyabetli bireylerin üç günlük besin tüketim kayıtlarından hesaplanan dAGE alımları değerlendirilmiş ve veriler dAGE alımlarının çeyrekliklere ayrılması ile incelenmiştir (Q1 11649,8 kU/gün). Katılımcıların dAGE alımları ile vücut ağırlığı, BKİ, bel çevresi, üst orta kol çevresi, triseps deri kıvrım kalınlığı arasında istatistiksel olarak anlamlılık saptanmıştır (p<0,001). Aynı zamanda bireylerin HBA1c düzeyi (r=0,787), serum CRP (r=0,787), SKB (r=0,778) ve DKB (r=0,691) ile dAGE alımı arasında pozitif korelasyon (p<0,001); Akdeniz diyeti uyum düzeyi yüksek bireylerin dAGE alımlarının daha düşük olduğu ve bu farklılığın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0,001). Aynı zamanda oksidatif denge skoru puanının arttıkça dAGE alımının azaldığı saptanmıştır (p<0,001). Bireylerin besin ögesi alımları incelendiğinde; günlük diyetle aldıkları enerji, protein ve yağ miktarları arttıkça dAGE alımının arttığı saptanmıştır (p<0,001). Diyetsel AGE alımı ile çeşitli değişkenlerin etki oranının belirlenmesi için yapılan çoklu doğrusal regresyon analizinde adımsal seçim yöntemi kullanılmıştır. Buna göre Akdeniz diyeti uyum skoru, oksidatif denge skoru, HbA1c, CRP, SKB ve DKB modele eklenip; diğer değişkenler sabit tutulduğunda eklenen bu değişkenler dAGE alımını %81,8 oranında etkilemiş ve bu model istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,001). Çalışma Akdeniz diyeti uyumu ve oksidatif denge skoru ile dAGE alımının değerlendirildiği bilinen ilk çalışmalardan biridir. Dolayısı ile dAGE alımının etkilerine yönelik daha fazla çalışma yapılması gerektiği düşünülmektedir.