Piroteknik maddelerden havai fişeklerin fiziksel özellikleri ve potansiyel yaralanma etkileri üzerine bir araştırma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ADLİ BİLİMLER ANABİLİM DALI (DİSİPLİNLERARASI), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT DURDU
Danışman: NERGİS CANTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dünya genelinde festivaller, dini ve milli törenler gibi ekinliklerde, piroteknik ürünlerden biri olan havai fişekler yoğun bir şekilde kullanılmaktadır. Diğer ülkeler-deki kulanım yoğunluğuna bağlı olarak, meydana gelen çeşitli ölümlü ve yaralanmalı olaylar ile ilgili literatürde çeşitli bilimsel araştırmalar ve olgu sunumları bulunmak-tadır. Havai fişeklerin diğer ülkelere kıyasla Türkiye'deki kullanım yoğunluğu görece azdır ve son yıllarda yaygınlaştığı gözlemlenmektedir. Türkiye'de zaman zaman açık kaynaklarda piroteknik ürünlerin konu olduğu yaralama, ölüm ve yangın gibi bazı haberlere rastlanmakla birlikte, konuya ilişkin yeterli bilimsel çalışma olmadığı gözlemlenmektedir. Ayrıca bazı toplumsal olaylarda havai fişeklerin kolluk kuvvet-lerine karşı bir silah şeklinde kullanıldığı da görülebilmektedir. Bu kapsamda çalış-mamızda, havai fişeklerin potansiyel yaralama etkileri araştırılmıştır. Piyasadan teda-rik edilen havai fişeklerin fiziki yapıları ve çalışma mekanizması incelenmiş, fişeklerin namludan çıkış anları hızlı kamera ile görüntülenerek hız ölçümü yapılmış, hızlı kamera kaydı eşliğinde fişekler kontrollü olarak patlatılarak patlama davranışı göz-lemlenmiş ve basınç ölçümü yapılmış, balistik simülant üzerine yerleştirilmiş koyun gözleri önünde fişekler patlatılarak, simülant üzerinde fiziksel inceleme, koyun gözleri üzerinde de patolojik incelemeler yapılarak etkiler belirlenmiştir. Sonuç olarak havai fişeklerin patlaması ile deneyde kullanılan 45 adet gözden 25 (%55,5) gözde yabancı cisim, fokal kanama, ekstraoküler kas kanaması, dekolman ve konjesyon bulguları tespit edilmiştir. Deneyimizde ölçülen ortalama 89,64 kPA (SD: 19,241) fişek patlama basınç değeri ve hızlı kamera kaydında gözlemlenen parça tesiri, patolojik inceleme sonuçlarında saptanan travmatik bulgular ile ilişkili bulunmuştur.