Çocuk hastalarda ihmale ilişkin risk faktörlerinin ve çocuk hekimlerinin ihmal riskine ilişkin farkındalıklarının son 10 yıldaki değişiminin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANSU YÖNDEM DEŞER
Danışman: Betül Ulukol
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çocuk ihmali, diğer çocuğa karşı kötü muamele formlarına göre daha sık görülen, çocuk sağlığı ve gelişimine olan olumsuz etkisi en az diğer kötü muameleler kadar yüksek olmasına rağmen hem akademik hem de toplumsal olarak daha az önem verilen bir durumdur. Bu çalışma çocuk ihmaline neden olabilecek risk faktörlerini sorgulamayı, hekimlerin çocuk ihmali farkındalığını değerlendirmeyi ve elde edilen verileri 2012 yılında yapılmış olan benzer çalışmanın sonuçları ile karşılaştırarak son 10 yıldaki değişimi değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Çalışma 1 Temmuz 2022 – 28 Ekim 2022 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Özel Lokman Hekim Akay Hastanesi ve Dr. Sami Ulus Kadın Doğum ve Çocuk Sağlığı Eğitim Araştırma Hastanesinde görev yapmakta olan toplam 19 hekime ve bu hekimlerin polikliniklerinde hizmet verdikleri 12 yaş altındaki toplam 495 çocuğun ebeveynine uygulanan bir anket çalışmasıdır. Bu çalışmadan elde edilen veriler 2012'de Dr. Gülay KUŞ'un çalışmasıyla karşılaştırılarak son 10 yıldaki değişim değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışma kapsamında ebeveynlere yönelik oluşturulmuş anket yanıtları değerlendirildiğinde ihmalin alt tiplerine göre en az bir alanda ihmal göstergesi olma durumunun sağlık ihmalinde %82,8, güvenlik ihmalinde %22,2, beslenme ihmalinde %22,8, gelişimin desteklenmesi ihmalinde %33,1, eğitim ihmalinde %74,8, sosyal destek ihmalinde %48,7 ve duygusal ihmalde %54,3 olduğu gösterilmiştir. Tüm ihmal tipleri açısından değerlendirildiğinde %96,3'ünde en az bir ihmal göstergesinin olduğu belirlenmiştir. Tüm çocuk ihmali formlarının sıklığında cinsiyetler arasında fark olmadığı görülmüştür. Son 10 yılda sağlık ihmali riskinde %4,3, güvenlik ihmali riskinde %13,7, gelişimin desteklenmesi ihmali riskinde %9'luk artış olduğu, beslenme ihmali riskinde %11,6, sosyal destek ihmali riskinde %6,8 azalma olduğu eğitim ihmali riskinde değişiklik olmadığı saptanmıştır. Prematür doğum öyküsünün sağlık ihmali riskini 7 kat, kronik hastalık varlığının beslenme ihmali riskini 2,7 kat, ciddi hastalık geçirmiş olmanın beslenme ihmali riskini 2,8 kat, hastanede yatış öyküsü olmasının beslenme ihmali riskini 2,4 kat arttırdığı saptanmıştır. Ailede 3 veya daha fazla çocuk varlığının sağlık ihmali riskini 4,4 kat ve gelişimin desteklenmesi ihmali riskini 1,6 kat, ailede sigara kullanan birey varlığının güvenlik ihmali riskini 1,6 kat ve duygusal ihmal riskini 1,9 kat, ebeveynin eğitim düzeyinin ilköğretim mezunu veya daha düşük olması durumunda duygusal ihmal riskinin 2,1 kat arttığı gösterilmiştir. Aylık gelir düzeyi asgari ücretin altında olan ailelerde beslenme ihmali riskinde 2,1 kat, güvenlik ihmali olma riskinde 2 kat, fiziksel ihmal riskinde 2,6 kat, sosyal ihmal riskinde 1,8 kat ve duygusal ihmal riskinde 3 kat artış olduğu gösterilmiştir. Son 10 yılda hekimlerin ÇKKM'ye ilişkin eğitime katılmış olma durumunda %43,2'lik artış olduğu, hekimlerin 1 %42,1'inin son 1 haftada hizmet verdikleri hastaların en az birinde ihmalden şüphelendiği, 2012 yılında yapılan çalışmada hiçbir hekim bildiride bulunmamışken ihmalden şüphelenen hekimlerin 2'sinin bu durumu bildirmek için girişimde bulunduğu, bildirmek için ise adli rapor tutma veya aileyi sosyal hizmetlere yönlendirmeyi uygun gördükleri saptanmıştır. Sonuç: Türkiye'de çocuk ihmaline dair göstergelerin sıklığındaki yüksekliğin devam etmekte olduğu, hekimlerin çocuk ihmaline ilişkin eğitim alma sıklığı artmış olsa da ihmalden şüphelenme ve şüphelenme halinde bildirme oranlarının yetersiz olduğu gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler: Çocuğa karşı kötü muamele, çocuk ihmali, bildirim, çocuk koruma birimi, risk faktörleri