İkili düşünme ölçeğinin Türkçe formunun geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KAMRAN ALIYEV
Danışman: İNCİ İLHAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İkili düşünme, depresyon, intihar davranışı ve B grubu kişilik bozukluklarıyla ilişkili bulunan bir bilişsel hata olarak gösterilmiştir. Çalışmamızda Oshio (2009) tarafından geliştirilen ve ikili düşünmeyi ölçen "Dichotomous Thinking Inventory" özgün isimli ölçeğin Türkçe'ye uyarlanması ile geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları yapılmıştır. Ölçeğin Türkçe formu "İkili Düşünme Ölçeği" (İDÖ) olarak belirlenmiştir. Ölçek öncelikle Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesinin Japon Dili ve Edebiyatı Bölümünde çalışan iyi düzeyde hem Japonca hem Türkçe bilen üç kişi tarafından Japoncadan Türkçeye yapılmış ve yine bu alanlarda çalışan farklı üç kişi tarafından geri çevirisi yapılmıştır. Klinikten 50 kişi ve klinik dışı 50 kişi olmak üzere toplam 100 kişiye İkili Düşünme Ölçeği (İDÖ), eşzamanlı geçerlilik analizi için Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği (BTÖ) ve Kısa Semptom Envanteri (KSE) ölçekleri uygulanmıştır. İDÖ'nin güvenilirlik çalışması için; ölçeğin madde-toplam korelasyonu, iç tutarlılığı, testi yarılama yöntemi ve test-tekrar test güvenilirliği değerlendirildi. Yapılan analizler sonucunda İDÖ Cronbach alfa değeri 15 madde için ,85 bulunmuştur. Ölçeğin iki-dört hafta arayla uygulanması ile test-tekrar test korelasyon katsayısı 0.655 (p<0.01) olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin Spearman-Brown katsayısı ,82, Guttman-Split Half katsayısı da ,817 olarak bulunmuştur. Cronbach alfa değeri testin ilk yarısı için ,75 ikinci yarısı için ,76 olarak elde edilmiştir. Yapılan açımlayıcı faktör analizi sonrasında toplam varyansın %56,1'ini açıklayan 3 faktörlü bir yapı elde edilmiştir: birinci faktör - İkiye Bölme Tercihi, ikinci faktör – İkili Düşünme İnancı ve üçüncü faktör - Yarar/Zarar Düşünmesi. Eşzamanlı geçerlilik analizinde İDÖ ile toplam Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği arasında r = ,544 düzeyinde anlamlı bir korelasyon bulunmuştur. Analizler sonucunda İDÖ'nün yeterli ölçüde güvenilir ve geçerli bir ölçme aracı olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Sözcükler: İkili düşünme, bölme, geçerlilik, güvenilirlik, ölçek