Akut böbrek hasarı gelişen hastalarda renin-anjiyotensin-aldosteron sistemi baskılayıcılarının uzun dönem böbrek fonksiyonları ve sağkalıma etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEHRA KARAMAN
Danışman: ŞEHSUVAR ERTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Akut Böbrek Hasarı hastanede yatan hastalarda oldukça sık görülen, anlamlı morbidite, mortalite ve tedavi maliyeti artışıyla birlikte olan bir durumdur. Son zamanlarda, iyileşen ABH hastalarının da uzun dönemde böbrek komplikasyonları ve kardiyovasküler komplikasyonlar için risk altında olduğu konusunda artan bir farkındalık oluşmuştur. Yapılan çalışmalar ABH sonrası, önleyici tedavi ve izlem seçenekleri açısından yeni araştırmaları tetiklemiştir. Bunlar arasında RAAS blokajı öne çıkan seçeneklerdendir. Biz de bu bilgiler ışığında; Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde Ocak 2008 – Kasım 2018 arasında, ABH tanısı almış olan hastaların izleminde, RAAS baskılanmasının böbrek fonksiyonları ve sağkalıma etkisini araştırmayı amaçladık. Yöntem: Retrospektif kohort bir tasarımla, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı'nda Ocak 2008 – Kasım 2018 arasında yatmış ve "Akut Böbrek Yetmezliği" tanı kodu girilmiş olan hastalar ile aynı tarihler arasında Nefroloji Bilim Dalı'ndan konsültasyon istenmiş hastalardan ABH olan ve izlemde 3 ay içinde bazal tGFR %90 ve/veya serum kreatininin %115-120 düzeyine gerileyen, 18 yaş üzeri, en az 1 yıllık izlem süresi olan hastalar çalışmaya dâhil edildi. Hastaların temel demografik özellikleri, hastaneye yatış nedeni, ABH etiyolojisi, ABH evresi, RRT ihtiyacı, ABH gerileme zamanı, ACEi/ARB kullanımı, aldosteron blokajı, izlemdeki laboratuvar değerleri, ölüm hakkındaki bilgiler; dosya kayıtlarından ve hastane veri sisteminden elde edildi. Hastaların böbrek fonksiyonları ve sağkalımlarına etkili faktörler analiz edildi. Bulgular: Toplam 7.567 konsültasyon hastası ve nefroloji kliniğinde yatmış olan 1.421 hastanın tıbbi kayıtları incelendi ve kriterlere uyan 1.289 hasta saptandı. Bu hastalardan kayıtlarına tam olarak ulaşılabilen 277 hasta çalışmaya dâhil edildi. Hastaların ortalama yaşı 68,8 yıl olup %46,9'u erkekti. Hastaların %45,1'i evre 1, %30'u evre 2, %24,9'u evre 3 ABH idi. On iki hastanın (%4,3) RRT ihtiyacı olmuştu. Çalışmamızda hastaların başlangıçta ortalama serum kreatinin düzeyi 1,02 mg/dl (0,49-3,36), tGFR 69,89 ml/dk/1,73m2 (20-145), albümin 3,86 g/dl (2,4-5,19) olarak saptandı. Takipte ortalama serum kreatinin 1,35 mg/dl (0,43-7,56), tGFR 55,3 ml/dk/1,73m2 (1-122) ve albümin 3,73 g/dl (1,9-5,33) bulundu. ABH sonrası toplam 145 hasta (%52,3) ACEi/ARB kullanıyordu. Takipte 188 hastada (%67,9) KBH mevcut olup 30 hastada (%10,8) Evre 5 KBH gelişmiş ve bu hastalardan 11'inin (%4) kalıcı RRT ihtiyacı olmuş; toplam 126 hasta da (%45,5) ölmüştü. RAAS baskılıyıcı kullanma (p=0,99), ABH sonrası ACEi/ARB kullanımı (p=0,279) veya aldosteron blokajı (p=0,388) uygulamasının evre 5 KBH üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmadı. Çoklu regresyon analizlerinde tekrarlayan ABH öyküsü (p=0,003, HR 6,19) ve proteinüri varlığı (p=0,001, HR 1,007) Evre 5 KBH için bağımsız belirleyiciler olarak saptandı. Mortalite açısından RAAS baskılıyıcı kullanma veya ABH sonrası ACEi/ARB kullanımı ile farklılık saptanmazken, aldosteron blokajı ile mortalitenin azaldığı saptandı (p=0,002). Hasta yaşı (p=0,001), KY öyküsü (p<0,001), tekrarlayan ABH (p=0,005) erken nefroloji başvurusu (p=0,018) ve başlangıçtaki albumin düzeylerinin (p=0,033) mortalitenin bağımsız belirleyicileri olduğu görüldü. Sonuç: ABH sonrası RAAS baskılayıcı ilaçların kullanımı ile böbrek fonksiyonları ve sağkalım açısından istatistiksel anlamlı farklılık görülmemesine rağmen; RAAS baskılayıcı gruplarda her iki sonlanım için azalma eğilimi saptanması, ABH sonrası bu grup ilaçların kullanımının etkili olabileceğini düşündürmektedir. Bu alanda daha büyük örneklem ve daha uzun izlem süreleri ile yapılacak prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Akut böbrek hasarı, renin-anjiyotensin-aldosteron sistemi, anjiyotensin dönüştürücü enzim inhibitörleri, anjiyotensin-II reseptör blokörleri, sağkalım, son dönem böbrek yetmezliği