İkili karışım halinde bulunan antibiyotiklerin aynı anda tayini için güvenilir kromatografik ve spektrofotometrik yöntem geliştirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, ANALİTİK KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YAĞIZ GÜRBÜZER
Danışman: NEVİN ERK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, hayvancılıkta, veteriner ilaçlarda ve insanda sıkça kullanımı görülen Spiramisin ve Metronidazol'ün Morötesi – Görünür Bölge Türev Spektrofotometride Modifiye Büyüklük Çıkarma (DS – MAS, Derivative Spectroscopy – Modified Amplitude Subtraction) metodu kullanılarak tayin edilmesini sağlayan bir metot geliştirilmesi ve geliştirilen bu metodun YPSK – DAD kullanılarak, bu tez kapsamında geliştirilmiş diğer bir metodun karşılaştırmasını kapsamaktadır. Ayrıca Morötesi – GB Spektrofotometre'de doğrudan tarama modu kullanılarak elde edilen verilerin neden bu iki maddenin eş zamanlı tayini için uygun olmadığı da verilerle gösterilmiştir. Geliştirilen her iki yöntem de ICH Q2 (R2) kılavuzu baz alınarak valide edilmiştir. Geliştirilen spektroskopik yöntem için Shimadzu UV1800 spektrofotometre ve Hellma 10.0mm kuvars küvetler kullanılmıştır. Program olarak ise Shimadzu UV-Probe 2.70 kullanılmış ve elde edilen spektrumların 1. dereceden türevi alınmıştır. Yöntemde çözücü olarak %10'luk etanol kullanılmıştır. Validasyon kapsamında kesinlik, özgünlük, sistem uygunluk, doğruluk ve doğrusallık çalışılmıştır. Spiramisin ve Metronidazol 1 μg/mL ve 17,5 μg/mL aralığında çalışılmış, doğrusal bir ilişki elde edilmiştir. Doğruluk parametresi, geri elde olarak %10, %100 ve %175 noktalarında çalışılmıştır. Çalışılan tüm validasyon parametreleri ise başarıyla beklenen limitleri karşılamıştır. YPSK – DAD metodu ise Agilent 1290 Infinity II HPLC sistemi ve Agilent ZORBAX Eclipse XDB-C18 (Rapid Resolution, 150 mm x 4,6 mm, 3,5μm) kolon ile 60°C, 0.95mL/dk akışta, 232nm'de ve 5μL'lik enjeksiyon hacmi ile valide edilmiştir. Metotta 20 mM potasyum dihidrojen fosfat çözeltisinin fosforik asit ile pH'sının 2.8'e ayarlandığı tampon 85:15 (h/h) oranında asetonitril ile karıştırılmış ve hareketli faz A olarak kullanılmıştır. Hareketli faz B ise %100 asetonitril çözeltisi olarak belirlenmiş ve gradyan bir analiz hazırlanmıştır. Analiz süresi 17 dakika olarak ayarlanmıştır. YPSK metodunun validasyonu için kesinlik, günler arası kesinlik, doğruluk, doğrusallık, özgünlük, sistem uygunluk ve sağlamlık parametreleri çalışılmıştır. Doğrusallık 100 μg/mL ve 1500 μg/mL aralğında her iki etkin madde için lineer bulunmuştur ve doğruluk çalışması %10, %100 ve %150 noktalarında geri elde olarak çalışılmıştır. Geliştirilen metodun sağlamlığı, kolon sıcaklığı, hareketli fazdaki organik oranı, akış hızı ve dalga boyunda yapılan küçük değişikliklerle kanıtlanmış ve validasyonda çalışılan her bir parametre limitleri başarıyla karşılamıştır. Çalışma kapsamında, ayrıca, piyasada bulunmayan Spiramisin ve Metronidazol kombinasyonlu enjeksiyonluk sıvı için dört farklı formülasyon önerilmiş ve her iki metotta geliştirilen ürünlerden en az biri tayin edilmiştir. İki ürünün eş zamanlı tayininin iki farklı cihazda analizini içermesi ve piyasada bulunmayan yeni ürünler önermesi açısından, bu çalışma, literatüre önemli ve özgün bir katkı sunmayı amaçlamış ve Spiramisin ve Metronidazol'ün tayininde karşılaşılan zorluklara bir çözüm sunmuştur. Anahtar Sözcükler: Metronidazol, Morötesi – GB Spektrofotometri, Spiramisin, Türev Spektroskopi, Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi