Ankara Keçilerinde ve Oğlaklarında Doğum Öncesi ve Sonrası Tiftik Kortizol Konsantrasyonlarının Belirlenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Beyzanur AKÖZ

Danışman: Erkan Pehlivan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmada, halk elinde yetiştirilen 1,5 yaşlı 15 baş ve 2,5 yaşlı 15 baş olmak üzere toplam 30 baş dişi Ankara keçisinde gebelik döneminde ve bu keçilerden doğan 5 baş oğlakta doğum sonrası dönemde tiftik kortizol konsantrasyonları belirlenerek maternal ve fetal hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksı aktivitesi incelenmiştir. Ayrıca, Ankara keçilerinde gebelik döneminde tiftik gerçek uzunluklarının aylık değişimi belirlenmiş ve tiftik kortizol konsantrasyonları ile tiftik gerçek uzunlukları arasında korelasyon olup olmadığı araştırılmıştır. Bu amaçla araştırmaya dahil edilen dişi Ankara keçilerinden gebelik dönemi süresince aylık periyotlarla, oğlaklarından ise doğumu takiben ilk 24 saat içerisinde tiftik örneği alınmıştır. Alınan tiftik örneklerinde gerçek uzunluk ölçülmüş ve tiftikte kortizol analizi Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü bünyesinde bulunan Üreme Biyolojisi ve Hayvan Fizyolojisi Laboratuvarı'nda ELISA yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Yapılan istatistik analiz sonucunda gebelik dönemi boyunca tiftik kortizol konsantrasyonlarının ortalama değerleri bakımından yaş faktörleri arasındaki farklılıkların istatistik olarak önemli olmadığı saptanmışken, ay faktörleri arasındaki farklılıklar ve ay x yaş interaksiyonu istatistik olarak önemli bulunmuştur (p 0,05). Ankara keçisi oğlaklarında doğum sonrası tiftik kortizol konsantrasyonları, ergin dişilere kıyasla önemli ölçüde yüksek bulunmuştur. Araştırma sonucunda tiftik kortizol konsantrasyonlarının dişi Ankara keçilerinde uzun vadeli kronik stresin değerlendirilmesinde tutarlı bir gösterge olarak kullanılabileceği belirlenmiştir.