Güçlendirme yaklaşımı temelinde sosyal hizmet uzmanı ve müracaatçı ilişkisi: Sosyal hizmet uzmanlarının deneyimleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sosyal Hizmet, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT DERİN
Danışman: Veli Duyan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma ile sosyal hizmet uzmanlarının mesleki ilişkiyi nasıl anlamlandırdığının ve geliştirip sonlandırdığının güçlendirme yaklaşımı temelinde sosyal hizmet uzmanlarının deneyimleri çerçevesinde keşfedilmesi amaçlanmıştır. Sağlık Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'na bağlı kamu sağlık kuruluşlarının Toplum Ruh Sağlığı Merkezleri, Psikiyatri, Ortopedi, Onkoloji ve Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon bölümlerinde görev yapan ve en az 5 yıllık çalışma deneyimi bulunan sosyal hizmet uzmanlarının dahil edildiği bu çalışma sosyal hizmet uzmanlarının mesleki ilişki deneyimlerini, konuya ilişkin literatür taramasından elde edilen araştırma bulgularını, araştırma sonucu elde edilen bulguları, araştırmacının araştırma çerçevesindeki değerlendirme ve yorumlarını içeren bir fotoğraflama çalışmasını kapsamaktadır. Nitel araştırma desenlerinden fenomenolojik desen çerçevesinde tasarlanan araştırmanın katılımcıları amaçlı örneklem yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Katılımcılara kartopu örnekleme yöntemiyle ulaşılmıştır. Çalışmaya 14 kadın, 8 erkek olmak üzere 22 sosyal hizmet uzmanı katılmıştır. Araştırmanın verileri yarı-yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak derinlemesine görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Veri analizleri MAXQDA (2022) programı kullanılarak yapılmıştır. Araştırma ile tıbbi alanda sosyal hizmet uzmanlarının farklı müracaatçı gruplarıyla tüm uygulama düzeylerinde çalışmalar gerçekleştirdiği, uygulamalarında öncelikli olarak mesleki bilgi, beceri ve değer temeli çerçevesinde hareket etmeye özen gösterdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Sosyal hizmet uzmanlarının uygulamalarında özellikle müracaatçıların kendi kararını vermesini teşvik etme, katılımını sağlama, iş birliği geliştirmeye çalışma, kullandığı dile ve biricikliğe özen gösterme vb. konularda hem mesleki ilke ve değerler hem de güçlendirme yaklaşımının değerleri çerçevesinde hareket etmeye özen gösterdiği söylenebilmektedir. Ancak sosyal hizmet uzmanı-müracaatçı ilişkisinin bireysel özellikler, idari ve fiziksel yetersizlikler, personel politikası, mesleki olarak bilinmeme, siyasi baskı ve daha pek çok faktörden olumsuz etkilenmektedir ve bazı müdahalelerde yeterli, olumlu ve güçlendirici mesleki ilişki süreçleri işletilememektedir. Sosyal hizmet uzmanları büyük çoğunlukla Türkiye'de sosyal hizmet meslek ilişkisinin niteliğinin arttığını düşünmektedir ve bu engelleri aşmak için çaba sarf etmektedir. Türkiye'de sosyal hizmetlerin yapılanması diğer gelişmiş ülkelerden farklı bir gelişim göstermiştir. Bu nedenle benzeşen yönleri ile birlikte bu ülkelerden farklı olarak ele alınması gereken birçok husus bulunmaktadır. Türkiye ve tıbbi sosyal hizmet alanı çerçevesinde ele alındığında sağlık alanında yeni sosyal hizmet politikalarının oluşturulmasına, tıbbi sosyal hizmet alanında kullanılabilecek kaynakların sağlanmasına, sosyal hizmet eğitiminin yeniden yapılandırılmasına, süpervizyon ve eğitim olanaklarının geliştirilmesine ve tıbbi sosyal hizmet alanında daha spesifik ve derinlemesine araştırmalara ihtiyaç bulunmaktadır.