Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde borçlu temerrüdü sonucunda alacaklıya tanınan aynen ifa ve gecikme tazminatı talebi (TBK M. 125/I)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, MEDENİ HUKUK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HUSEYN İSAYEV
Danışman: YILDIZ ABİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Borç doğuran sözleşmelerin en önemli türü, karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerdir. Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde taraflar arasında synallagma ilişkisi mevcuttur. Bu sözleşmelerin her iki tarafı hem borçlu, hem de alacaklı durumundadır Borçlu temerrüdü, edimin borçlu yüzünden zamana aykırı olarak gecikmesidir. Borçlu temerrüdünün ortaya çıkması için, borçluya ihtar çekilmeli, borç muaccel olmalı, alacaklı ifaya kabule hazır olmalı, borcun ifası mümkün olmalı ve ifa etmeme hali borca aykırı olmalıdır. Borçlu temerrüdü kusur şartından bağımsızdır. Genel şartlarla beraber Kanun Koyucu karşılıklı borç yükleyen sözleşmeler için bazı özel şartlar da koymuştur. Şöyle ki alacaklı seçimlik haklarını kullanabilmesi için borçluya son şans olarak ek süre vermelidir. Bu süre içinde de borç ifa edilmezse, alacaklı seçimlik haklarını kullanmaya hak kazanır. Süre verilmesinin etkisiz kalacağının anlaşıldığı, borcun ifasının alacaklı için yararsız kaldığı ve kesin vadeli işlemlerin mevcut olduğu durumlarda ise alacaklı ek süre vermeden seçimlik haklarını kullanabilir. Kanun Koyucu, karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde borçlu temerrüdü sonucunda alacaklıya üç seçimlik hak tanımıştır. Bunlar aynen ifa ve gecikme tazminatı, müspet zararın tazmini, sözleşmeden dönme ve menfi zararın tazminidir. Alacaklıya tanınan ilk seçimlik hak, aynen ifa ve gecikme tazminatıdır. Bu hak aslında borçlu temerrüdünün genel sonucudur. Alacaklı her zaman için aynen ifayı talep edebilir. Aynen ifanın talep edilebilmesi için borçlunun kusurlu olması gerekmez. Gecikme tazminatı ise borçlunun kusuruna tabidir. Aynen ifa talebi her türlü borç için geçerlidir. Yapma ve yapmama borçları için bu konu doktrinde tartışmalı olsa bile, aynen ifanın mümkün olduğu kabul edilmektedir. Aynen ifa ve gecikme tazminatı talebinden vazgeçen alacaklı, bunu hemen borçluya bildirmek zorundadır.