D.T.C.F Yazma Eserler Kataloğunda Yer Alan Sûz-ü Güdaz Mesnevisi Minyatürleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SANAT TARİHİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: RAHİME AKALAN

Danışman: MUHARREM ÇEKEN

Özet:

Bu çalışmada Dil ve Tarih- Coğrafya Fakültesi yazma eserler kataloğunda Mustafa Con A 532 ketebe kaydıyla yer alan Sûz-u Güdaz mesnevisinin minyatürleri incelenmiştir. Sûz-ü Güdaz mesnevisi ve Elif Abdal mesnevisi aynı cilt içerine yer alır. Eserde toplam 11 adet minyatür bulunur ve bu minyatürlerden 8 tanesi Sûz- ü Güdaz mesnevisine aittir. Sûz-ü Güdaz mesnevisi erkeğin ölmesi sonucu eşiyle ölmeyi seçen bir kadının öyküsüdür. Hint kültürüne ait bir geleneğin aşk öyküsü olarak anlatıldığı bu öykü konu bakımından özgün bir anlatıma sahiptir. Çalışmada Sûz-ü Güdaz mesnevisi diğer bazı müze ve koleksiyonlarda yer alan örnekleri ve D.T.C.F. Mustafa Con A 533 ketebe kaydı ile aynı ciltte muhafaza edilen Elif Abdal mesnevisi ile kıyaslanır. Bu kıyaslamalar ketebe kaydında eserin oluşturulduğu atölye ve tarihleme hakkında ipuçlarına ulaşmayı sağlar. Bazı müze ve koleksiyonlarda yer alan Sûz-ü Güdaz mesnevisi örnekleri incelendiğinde konu bakımından ortak ancak resim üslubu bakımından birtakım farklılıklar olduğu görülür. D.T.C. F nüshası kalem-i siyahi üslubuyla diğer nüshaların ise renkli olarak istinsah edilir. Bu nedenle çalışmada yer alan Sûz-ü Güdaz nüshaları arasında D.T.C.F. nüshası boyama tekniği ile özgün bir yere sahiptir. Çalışmada müze ve koleksiyonlarda yer alan eserler ile yapılan kıyaslama birtakım ipuçlarına erişilmesini sağlasa da en önemli ve net belirteçe Elif Abdal mesnevisi ile ulaşılır. Aynı cilt içinde muhafaza edilen bu iki eserin aynı tarihlerde müzeye gelmiş olma olasılığı ihtimal dahilindedir. Ancak her iki mesnevinin kalem-i siyahi üslubu ile istinsah edilmesi ve minyatürlerde kullanılan renklerin, motiflerin, figürlerin benzerliği aynı atölyeden hatta aynı usta elinden çıktığı savını güçlendirir. Elif Abdal mesnevisinde yer alan figürlerin Safevi döneminde benzer örnekleri olması yanı sıra Şah Abbas dönemi modasını yansıtan başlıkların pek çok figürün başında yer alması bize bu eserin İran'da istinsah edildiğini söyler. Bu çıkarımlardan elde edilen veriler ışığında daha önceden tarihlenmemiş Sûz-ü Güdaz mesnevisi 17. Yüzyıla tarihlendirilmiş, İran'da Safevi döneminde istinsah edildiği sonucuna varılmıştır.