Yünlü yüksükotu (Digitalis lanata ehrh.)'nun in vitro koşullarında hızlı çoğaltımı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, TARLA BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2001
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖNÜL UYAR GÜMÜŞÇÜ
Danışman: SEBAHATTİN ÖZCAN
Özet:Bu çalışmanın amacı, yünlü yüksük otu (Digitalis lanata Ehrh.) bitkisinin farklı eksplantlannın (yaprak, kotiledon ve hipokotil) değişik oranlarda bitki büyüme düzenleyicileri (BAP, TDZ, NAA ve IBA) kombinasyonlarını içeren MS besin ortamlarındaki in vitro hızlı çoğaltım ve adventif sürgün rejenerasyon kapasitesinin belirlenmesidir. Öncelikle yüksük otu tohumlarının in vitro'da çimlenme oranı arttırdmıştır. Daha sonra gelişen bitkiciklerden yaprak, kotiledon ve hipokotil eksplantlan izole edilmiştir. Yaprak eksplantlannın kullanılan besin ortamlarının çoğunda hipokotil ve kotiledon eksplantlanna göre daha iyi rejenerasyon kapasitesine sahip olduğu görülmüştür. En yüksek sürgün oluşturan: eksplant oranı (% 100) yaprak eksplantlannda 0.5 mg/1 TDZ ve 0.25 mg/1 NAA içeren MS besin ortamı, en yüksek eksplant başına sürgün sayısı (2.63) ise aynı besin ortamında hipokotil eksp kutlarından elde edilmiştir. Ayrıca, 0.5 mg/1 TDZ kullanımının, BAP ile karşılaştırıldığında tüm eksplantlarda adventif sürgün rejenerasyon kapasitesini artırdığı saptanmıştır. Steril koşullarda elde edilen yaprak koltuk altı meristemleri değişik oranlarda bitki büyüme düzenleyicilerinin (BAP, TDZ ve NAA) kombinasyonlarını içeren MS besin ortamlarında in vitro hızlı çoğaltım amacıyla kültüre alınmıştır. En yüksek sürgün oluşturan eksplant oranı (% 100) ve en yüksek eksplant başına sürgün sayısı (14.50) 4 mg/1 BAP ve 0.25 mg/1 NAA içeren MS besin ortamında elde edilmiştir. Rejenere olan sürgünler 1-2 cm uzunluğuna geldiklerinde kesilerek, 2 mg/1 IBA içeren MSO ortamında köklendirmeye alınmıştır. Rejenere olan sürgünlerin yaklaşık % 40'ı 4 hafta içinde köklenmiştir. Köklenen sürgünler daha sonra saksılara aktarılarak iklim dolabında aklimatize edilmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Digitalis lanata, hızlı çoğaltım, adventif sürgün rejenerasyonu